Akademik Veri Yönetim Sistemi
30. Türk Manyetik Rezonans Derneği Yıllık Bilimsel Toplantısı, Antalya, Türkiye, 15 - 18 Nisan 2026, ss.76-77, (Özet Bildiri)
Amaç: Bilgisayarlı tomografide görüntü kalitesini bozan ve tanısal
zorluklara neden olan en önemli sorunlardan biri, dental materyaller
gibi yüksek yoğunluklu maddelerin neden olduğu metalik artefaktlardır (1,2). Bu çalışmada, hibrit yinelemeli rekonstrüksiyon tekniklerinden Adaptive Iterative Dose Reduction (AIDR) ve metal artefakt
azaltma algoritmalarından Single Energy Metal Artifact Reduction
(SEMAR) yöntemleri kullanılarak, doku eşdeğer fantom modeller
üzerinde artefakt oluşturan materyallerin etkisinin değerlendirilmesi
ve tanısal yeterlilik korunarak en düşük radyasyon dozuna ulaşılması
amaçlanmıştır.Gereç-Yöntem: Çalışmada, oral kavite ve orofarenks anatomisine eşdeğer bir fantom kullanıldı. Fantomun oral kavite düzeyindeki boşluklarına çift taraflı olarak metal artefaktına yol açabilecek
periferik koil embolizasyon materyalinin yanı sıra yağ ve kontrast
dansitesinde materyaller yerleştirildi. Ardından 80, 100, 120 ve 135
kVp için 3, 7, 14, 32, 64 ve 129 mAs değerlerinde çekimler gerçekleştirildi. Bu çekimlerde SEMAR ve AIDR 3D teknikleri hem açık hem
de kapalı modlarda uygulandı. Nesnel değerlendirmede dış hava,
kontrast, yağ ve iç hava alanları için sinyal/gürültü oranı (SNR) ve
kontrast/gürültü oranı (CNR) hesaplandı (Şekil 1)Öznel değerlendirmede ise “European Guidelines on Quality
Criteria for Computed Tomography” kriterleri baz alınarak iki bağımsız gözlemci görüntü kalitesini inceledi. CTDI değerleri kullanılarak
her protokol için DLP ve Efektif Doz hesaplamaları yapıldı (3).Bulgular: SEMAR ve AIDR algoritmaları açık teknikleri ile elde
edilen görüntülerde genel SNR ölçümleri ve genel CNR ölçümleri,
kapalı çekimlere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek
bulundu (p<0.001) (Şekil 2 ve 3). Subjektif değerlendirme sonucu
elde edilen puanlar da algoritmalar açıkken kapalı duruma kıyasla istatistiksel olarak anlamlı artış gösterdi. İki gözlemci arasındaki
uyum lineer ağırlıklı Cohen’s kappa testi ile 0,639 olarak bulundu ve
iyi düzeyde uyum saptandı. Kapalı tekniklerde 24 farklı parametreli
görüntülemeden 11’i tanısal yeterlilik sağlarken, açık tekniklerde 21
parametre tanısal yeterlilik sağladı. Açık tekniklerde elde edilen en
düşük doz (DLP 5,6 mGy, ED 0,01288 mSv) ile kapalı çekimlere
kıyasla %89 oranında doz azaltımı sağlandı (Şekil 4 ve 5).Sonuç: SEMAR ve AIDR algoritmalarının birlikte kullanılması, literatürdeki çalışmalarla (4-6) uyumlu olarak, oral kavite ve orofarenks
bölgesindeki metalik artefaktları etkin biçimde azaltmıştır. Düşük
doz protokollerinde dahi tanısal kalite korunmuş olup, ALADA ve
ALARA prensiplerine uygun biçimde hasta radyasyon maruziyetini
anlamlı ölçüde azaltan bir doz redüksiyonu elde edilmiştir. Bu algoritmaların klinik pratikte kombinasyon şeklinde güvenle uygulanabileceği ortaya konmuştur.Anahtar Kelimeler: Radyasyon Dozu Redüksiyonu, AIDR, SEMAR, Oral
Kavite, Bilgisayarlı Tomografi