Türkiye’de Yonca Üretiminin Beş Yıllık Perspektifi: Mevcut Eğilimler ve Üretim Senaryoları
10. BİLSEL INTERNATIONAL EFES SCIENTIFIC RESEARCH AND INNOVATION CONGRESS, İzmir, Türkiye, 12 - 13 Eylül 2026, ss.243-251, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: İzmir
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.243-251
- Atatürk Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Yonca (Medicago sativa L.), yüksek protein içeriği, sindirilebilirliği ve çok yıllık üretim özelliği nedeniyle ruminant beslemede stratejik öneme sahip kaliteli bir kaba yem kaynağıdır. Bu çalışmada Türkiye’de yonca tarımının 2021-2025 dönemindeki değişimi incelenmiş, üretim eğilimi güncel ruminant hayvan varlığıyla birlikte değerlendirilmiş ve 2026-2030 dönemi için beş yıllık üretim senaryoları oluşturulmuştur. Hesaplamalarda Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan yem bitkileri ile büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayıları kullanılmıştır. Yonca üretimi 2021’de 6.730.474 da alanda 19.310.959 ton iken 2025’te 5.275.268 da alanda 16.825.002 tona gerilemiştir. Böylece ekim alanı %21.6, üretim %12.9 azalmış; hesaplanan yeşil ot verimi 2.869 t/da’dan 3.189 t/da’a yükselmiştir. Aynı dönemde toplam yem bitkileri alanı %2.7 ve üretimi %5.0 artmasına rağmen yoncanın alan payı %27.14’ten %20.71’e, üretim payı ise %31.80’den %26.40’a düşmüştür. Büyükbaş hayvan varlığı %1.8 azalırken küçükbaş hayvan varlığı %0.6 artmıştır. Bu bulgular, yonca arzındaki gerilemenin ruminant hayvan varlığındaki değişimden daha belirgin olduğunu ve üretim kaybının temel olarak ekim alanındaki daralmadan kaynaklandığını göstermektedir. Üretimin 2021-2025 dönemindeki bileşik yıllık değişim oranı -%3.386’dır. Bu eğilimin sürmesi hâlinde 2030 üretiminin 14,16 milyon tona ve 2025 verimiyle gereken alanın yaklaşık 4.440 bin da’a gerileyeceği, yıllık %3 büyümede ise üretimin 19,50 milyon tona ulaşacağı hesaplanmıştır. Dengeli büyüme senaryosu, 2025 veriminin değişmediği varsayımıyla yaklaşık 6.115 bin da alan gerektirmektedir. Türkiye’de yonca üretim politikası, hayvan yoğunluğu ve kaliteli kaba yem açığı yüksek, su bütçesi uygun havzalara yöneltilmeli, destekler ise sertifikalı çeşit, tesis kalıcılığı, doğru biçim zamanı, kaybı azaltan muhafaza yöntemleri, analiz temelli kalite sınıflandırması ve sözleşmeli üretimle bütünleştirilmelidir