Akademik Veri Yönetim Sistemi
Sanatın Ritmi, Kocaeli, Türkiye, 12 - 26 Mayıs 2025, ss.217-218, (Özet Bildiri)
Özet :
Bu çalışmada, Türk Tiyatrosu’ndaki “öteki” kavramının tarihsel gelişimini ve çağdaş tiyatroda nasıl temsil edildiğini incelemektedir. Özellikle, geleneksel Türk Tiyatrosu’ndan Çağdaş Türk Tiyatrosu’na geçişte, “öteki”nin toplumsal, kültürel ve bireysel boyutlardaki yansıması ele alınmaktadır. Geleneksel Türk Tiyatrosu’nda, “öteki” figürü genellikle halk hikayeleri, kukla gösterileri ve meddah gibi performans türlerinde bir karşıtlık ve farklılık olarak temsil edilmiştir. Bu dönemde “öteki”, genellikle toplum dışındaki figürler aracılığıyla betimlenmiş, toplumsal normlara ve değerlere zıt bir figür olarak sahneye konulmuştur. Ancak bu temsiller genellikle sabit kalıplara dayanır ve genellikle sosyal yapıyı yansıtmak yerine, halkın eğlencesine yönelik bir eğilim sergiler. 20. yüzyılın ortalarından itibaren çağdaş Türk tiyatrosunda “öteki” figürünün daha çok bireysel ve toplumsal bir eleştiri unsuru olarak sahneye çıkmaya başladığı gözlemlenmektedir. Özellikle 1960’lı yıllardan itibaren, toplumsal yapıyı eleştiren oyunlar, “öteki”yi bir yabancı figürü değil, toplumun içinde yer alan ve dışlanan, ötekileştirilen bireyler olarak sunmuştur. Çağdaş Türk tiyatrosunda, “öteki”nin temsili artık sadece dışsal bir farktan ziyade, bireyin içsel dünyası, kimlik arayışı ve varoluşsal yalnızlık gibi kavramlarla da ilişkilendirilmiştir. 1980’ler sonrası dönemde postmodern akımların etkisiyle, “öteki” daha soyut bir kavram olarak, toplumsal cinsiyet, etnik kimlik, sınıf farkları gibi boyutlarda ele alınmaya başlanmıştır. Öteki’nin temsili, yalnızca tiyatro sahnesinde değil, toplumsal yapının ve bireysel kimliğin bir yansıması olarak önem kazanır. Türk Tiyatrosu, “öteki”yi toplumun normlarına karşı bir eleştiri aracı olarak kullanmış ve “öteki” üzerinden, dışlanmış grupların sesi olmuştur. Ayrıca, bu figür, Türk toplumunun modernleşme sürecindeki çelişkileri ve karmaşaları da gözler önüne serer.
Anahtar Kelimeler
Geleneksel, Çağdaş, Türk Tiyatrosu, Öteki