DOĞA-TABANLI ÇÖZÜMLER YOLUYLA EĞİTİM KURUMLARININ KENTSEL DİRENÇLİLİĞE KATKISI


KARAHAN A., VURAL H.

2. BİLSEL INTERNATIONAL ERZURUM SCIENTIFIC RESEARCHES CONGRESS, 06-07 DECEMBER, 2025 ERZURUM/TÜRKİYE, Erzurum, Türkiye, 6 - 07 Aralık 2025, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Erzurum
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Atatürk Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Kentlerin iklimsel, çevresel ve sosyal riskler karşısında artan kırılganlığı, doğa-tabanlı çözümleri (Nature-Based Solutions, NbS) kentsel dirençlilik politikalarının en etkili araçlarından biri hâline getirmektedir. Bu bağlamda eğitim kurumları—okullar, kampüsler ve eğitim odaklı kamusal alanlar—yalnızca öğretim faaliyetlerinin yürütüldüğü yapılar değil, aynı zamanda ekosistem hizmeti üreten, çevresel farkındalığı güçlendiren ve toplumsal dayanıklılığı destekleyen çok işlevli mekânlardır. Bu çalışma, eğitim kurumlarının doğa-tabanlı çözümler aracılığıyla kentsel dirençliliğe katkı potansiyelini kavramsal ve uygulamaya dönük bir perspektiften değerlendirmektedir. Çalışmanın ilk bölümünde, eğitim kurumlarında uygulanabilir NbS bileşenleri (yağmur bahçeleri, yeşil çatı sistemleri, geçirgen yüzeyler, gölgelik ağaçlandırmaları, ekolojik okul bahçeleri, kampüs-ölçekli yeşil altyapı planlaması) incelenmiştir. Bu uygulamaların mikroiklim düzenleme, yüzey suyu yönetimi, karbon tutumu, biyolojik çeşitlilik artırımı ve ısı adası etkisinin azaltılması gibi ekosistem hizmetleri üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. İkinci bölümde, eğitim kurumlarının sosyal dirençlilik göstergeleri üzerindeki rolü ele alınmış; çevre okuryazarlığını geliştirme, öğrenci ve toplum düzeyinde uyum kapasitesi oluşturma ve sürdürülebilir yaşam kültürünü destekleme potansiyeli tartışılmıştır. Bulgular, eğitim kurumlarının doğa-tabanlı çözümlerin uygulanmasında hem fiziksel hem de pedagojik açıdan stratejik bir konuma sahip olduğunu göstermektedir. Bu mekânların yeşil altyapı stratejilerine entegrasyonu, kentlerin hem ekolojik hem de sosyal dirençlilik düzeyini artıran bütüncül bir yaklaşımı gerekli kılmaktadır. Çalışma, eğitim kurumlarının NbS odaklı kentsel planlama süreçlerinde model alanlar olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. 

Urban areas are becoming increasingly vulnerable to climatic, environmental and social risks, making nature based solutions (NbS) one of the most effective instruments in urban resilience planning. In this context, educational institutions—schools, university campuses and education-oriented public spaces—are not only learning environments but also multifunctional urban systems capable of generating ecological benefits, strengthening environmental awareness and supporting community resilience. This study evaluates the potential contribution of educational institutions to urban resilience through the implementation of NbS, adopting both conceptual and practice-oriented perspectives. The first part of the study examines NbS components applicable within educational environments, including rain gardens, green roofs, permeable surfaces, shade-providing tree systems, ecological schoolyards and campus-scale green infrastructure planning. The ecological performance of these practices is assessed with respect to microclimate regulation, stormwater management, carbon sequestration, biodiversity enhancement and mitigation of urban heat island effects. The second part focuses on the role of educational institutions in strengthening social resilience, discussing their capacity to improve environmental literacy, foster community level adaptive capacity and cultivate a culture of sustainable living. Findings indicate that educational institutions occupy a strategic position for the implementation of NbS, both in terms of their physical infrastructure and their pedagogical potential. Integrating these spaces into broader green infrastructure strategies constitutes a holistic approach that enhances both ecological and social dimensions of urban resilience. The study highlights the need to consider educational institutions as model sites within NbS oriented urban planning frameworks.