DİRENÇLİ KENT PLANLAMASINDA DOĞATABANLI ÇÖZÜMLER: AÇIK YEŞİL ALAN SİSTEMLERİNİN ROLÜ

Kentlerin giderek artan iklimsel, çevresel ve sosyo ekonomik baskılar altında kırılganlaşması, dirençli kent planlamasında doğa tabanlı çözümleri temel bir araç hâline getirmektedir. Açık yeşil alan sistemleri; ekolojik bütünlük, geçirgenlik, karbon yutma kapasitesi, yağmur suyu yönetimi, kent ısı adası etkisinin azaltılması ve sosyal kapsayıcılık gibi çok boyutlu işlevleri sayesinde doğa tabanlı çözümlerin en etkili bileşenleri arasında yer almaktadır. Bu çalışma, açık yeşil alan sistemlerinin dirençlilik odaklı planlama süreçlerindeki rolünü kuramsal ve uygulamalı bir çerçevede ele almakta, özellikle çok ölçekli ekolojik ağ yapıları ile kentsel yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi tartışmaktadır. Araştırmanın ilk aşamasında literatürde yer alan yeşil koridor, kentsel park sistemi, su duyarlı peyzaj uygulamaları ve ekolojik bağlantı omurgaları gibi temel bileşenler incelenmiş; bu unsurların iklim uyumu ve afet risk azaltımı bağlamındaki katkıları değerlendirilmiştir. İkinci aşamada, Avrupa Yeşil Mutabakatı, AB Doğa Restorasyon Yasası ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri kapsamında geliştirilen doğa tabanlı çözüm yaklaşımları ile Türkiye kentleşme dinamikleri karşılaştırılmıştır. Son olarak, Erzurum gibi soğuk kurak iklim kuşağındaki kentlerde açık yeşil alan sistemlerinin dirençlilik performansı tartışılarak bütüncül bir planlama yaklaşımının gerekliliği ortaya konmuştur. Bulgular, açık yeşil alanların yalnızca rekreasyonel kentsel boşluklar değil, aynı zamanda ekosistem hizmetlerinin sürekliliğini sağlayan, afetlere karşı tampon görevi üstlenen ve toplumsal iyilik hâlini destekleyen stratejik kentsel altyapılar olduğunu göstermektedir. Çalışma, dirençli kent planlamasında doğa tabanlı çözümler ekseninde çok işlevli açık yeşil alan sistemlerinin bütünleşik biçimde ele alınmasını önermektedir.