Şeker Pancarı Yan Ürünlerinin Kaba Yem Kaynağı Olarak Kullanımı

Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, cilt.13, sa.2, ss.173-187, 2026 (TRDizin)

Hayvansal üretimde en önemli girdilerden birini yem maliyeti oluşturmaktadır. Hayvancılık işletmelerinde üretilen

hayvansal ürünlerin miktarlarındaki düşüşün temel nedenlerinden biri, hayvanların yeterli kaliteli kaba yemle

beslenememesidir. Türkiye'de artan kaba yem açığı ve yüksek yem maliyetleri, hayvancılık sektörünün sürdürülebilirliği

açısından ciddi sorunlar yaratmaktadır. Bu nedenle, yerli ve düşük maliyetli alternatif yem kaynaklarının değerlendirilmesi

zorunluluk haline gelmektedir. Türkiye'de yaygın olarak yetiştirilen bir endüstri bitkisi olan şeker pancarının hasat sonrası

tarlada kalan yaprak ve baş kısımları, genellikle atık olarak bırakılmaktadır. Oysa bu materyallerin protein, vitamin ve mineral

içeriği bakımından zengin olduğu ve özellikle ruminant hayvanlar için değerli bir yem kaynağı olduğu bilinmektedir. Şeker

pancarı yapraklarının silaj haline getirilmesi, besin değerlerinin korunmasına ve yıl boyunca kullanılabilir bir yem formuna

dönüşmesine olanak tanımaktadır. Bununla birlikte yüksek nem içeriği, düşük kuru madde oranı ve oksalik asit ile saponin

gibi anti-besinsel faktörler, yaprakların doğrudan kullanımını sınırlandırmakta ve silaj yapımında uygun katkı maddelerinin

kullanımını zorunlu kılmaktadır. Laktik asit bakterisi inokulantları ve kuru madde dengeleyicilerin (arpa kırması, buğday

kepeği, kuru pancar posası vb.) kullanımı fermantasyon kalitesini belirgin biçimde iyileştirmektedir. Melas ve pancar küspesi

de önemli yan ürünler olup, hayvancılıkta enerji ve lif kaynağı olarak geniş kullanım alanı bulmaktadır. Bu derleme çalışması;

şeker pancarı yan ürünlerinin kimyasal kompozisyonunu, besleme değerini, silaj fermantasyon biyokimyasını, anti-besinsel

faktörleri ve ruminant hayvan performansına etkilerini güncel literatür ışığında kapsamlı biçimde değerlendirmeyi

amaçlamaktadır.