18-25 Yaş Arası Bekâr Ön Lisans Öğrencisi Kadınların Aile ve Evlilik Kalıplarına Yönelik Görüşlerinin Psikososyal Bağlamda İncelenmesi

Creative Commons License

Güngörer F., Kancınar F.

Gençlik Araştırmaları Dergisi, no.2026, pp.150-174, 2026 (TRDizin)

Abstract

Bu çalışma, genç kadınların evlilik ve aile kavramlarına ilişkin algılarını, kültürel ve toplumsal bağlam içerisinde nitel bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Aile ve evlilik bireyin psikososyal gelişiminde önemli bir yere sahiptir. Bununla birlikte bu kurum, cinsiyet rolleri ve kültürel ritüeller aracılığıyla yeniden üretilen dinamik yapılar olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle genç yetişkinlik döneminde bireylerin evlilik algıları, bir yandan geleneksel değerlerle şekillenirken diğer yandan bireysel özerklik, duygusal tatmin ve eşitlik beklentileriyle yeniden anlam kazanmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, genç kadınların evlilik, aile, evlilik öncesi ritüeller ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin algılarını derinlemesine ortaya koymak ve bu algıların arkasındaki psikososyal dinamikleri analiz etmektir. 


Araştırma, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseniyle yürütülmüş; amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen ve Türkiye’nin farklı bölgelerinde ikamet eden 18–25 yaş aralığındaki 12 ön lisans öğrencisi genç kadın ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, MAXQDA 2020 nitel veri analiz yazılımı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sürecinde görüşme verileri kodlanmış, kodlar benzer özellikleri doğrultusunda alt temalar altında birleştirilmiş ve “Evlilik Kalıpları”, “Sosyal Çevre ve Kültürün Etkisi” ile “Aile Kalıpları” olmak üzere üç ana tema altında kategorize edilmiştir. Bu temalar, genel olarak evlilik, aile, aile kalıpları ve bu dinamiklere yönelik bakış açısını etkileyen faktörler çerçevesinde yapılandırılmıştır. Bulgular, katılımcıların aileyi ağırlıklı olarak huzur, mutluluk ve duygusal paylaşım ekseninde tanımladıklarını; evlilik algılarının ise geleneksel normlar ile bireysel özgürlük ve eşitlik arayışı arasında çok katmanlı bir yapı sergilediğini göstermektedir. Evlilik öncesi ritüellerin bazı katılımcılar için duygusal ve kültürel anlam taşıdığı, bazıları için ise zorunlu bir unsur olarak görülmediği belirlenmiştir. Ayrıca ataerkil yapıların iletişim sorunlarını derinleştirdiği ve kadınların bireysel kimliklerini sınırlayabildiği yönünde eleştirel bir farkındalık dikkat çekmektedir. 


Sonuç olarak çalışma, genç kadınların evlilik ve aileye dair algılarında bireysel özerklik, eşitlik ve duygusal doyumun giderek daha fazla önem kazandığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, rehberlik ve psikolojik danışma uygulamalarında kültürel duyarlılığı gözeten, toplumsal cinsiyet eşitliğini ve psikososyal iyi oluşu destekleyen müdahalelerin geliştirilmesi önerilmektedir.