Arazi Kullanım Değişiminin Mekânsal Dinamikleri ve Ekolojik Dirençlilik: Erzurum İçin CORINE Tabanlı Bir Planlama Çerçevesi

Creative Commons License

Karahan A., sezen ı.

Mimarlık Bilimleri ve Uygulamaları Dergisi, cilt.11, sa.1, ss.392-408, 2026 (TRDizin)

Özet

Soğuk iklim kentlerinde kentleşme, topoğrafik sınırlılıklar ve iklimsel eşikler nedeniyle özgün mekânsal ve ekolojik sonuçlar üretmektedir. Bu çalışma, Erzurum’un Yakutiye, Palandöken ve Aziziye ilçelerinde 1990–2018 dönemindeki arazi kullanım değişimi ve ekolojik dirençlilik düzeyini incelemektedir. CORINE Arazi Örtüsü veri setleri GIS ortamında analiz edilerek arazi geçişleri ve yeşil altyapı parçalanması değerlendirilmiştir. Bulgular, özellikle ulaşım koridorları boyunca yapılaşmış alanların belirgin biçimde arttığını; buna karşılık tarım ve çayır alanlarının daraldığını göstermektedir. Bu dönüşüm peyzaj geçirgenliğini azaltmış ve ekolojik sürekliliği zayıflatmıştır. Çalışma, dirençlilik kavramını arazi kullanım göstergeleri üzerinden ölçülebilir hale getirerek soğuk iklim kentleri için aktarılabilir bir orta ölçekli değerlendirme çerçevesi önermektedir. Sonuçlar, yeşil altyapının stratejik planlama süreçlerine kanıta dayalı entegrasyonunu desteklemektedir.
Urbanisation in cold-climate cities produces distinct spatial and ecological challenges shaped by climatic severity and topographic constraints. This study investigates long-term land use change and ecological resilience in Erzurum, Türkiye, focusing on the central districts of Yakutiye, Palandöken and Aziziye between 1990 and 2018. Multi-temporal CORINE Land Cover datasets were analysed within a GIS framework to identify land use transitions and green infrastructure fragmentation. Results indicate substantial expansion of built-up areas, primarily along transport corridors, accompanied by contraction of agricultural and grassland systems. This transformation reduced landscape permeability and weakened ecological continuity, signalling a decline in urban resilience capacity. By operationalising resilience through measurable land use indicators, the study proposes a transferable mid-scale analytical framework for cold-climate planning contexts. The findings support evidence-based integration of green infrastructure and nature-based approaches into strategic spatial planning.