YÜKSEKÖĞRETİMDEKİ AKADEMİSYENLERİN YAZILIM KORSANLIĞI ALGILARI: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Creative Commons License

Bahar B., ÖZEN Ü., ATASOY S. N.

Denetişim, sa.35, ss.223-239, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademisyenlerin yazılım korsanlığına ilişkin algılarını incelemeyi ve bu algıları etkileyen demografik faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada anket yöntemi kullanılmış ve Türkiye genelindeki çeşitli üniversitelerde görev yapan 401 akademisyenden veri toplanmıştır. Elde edilen veriler Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), Bağımsız Örneklem T-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda akademisyenlerin algılarını açıklayan dört faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır: Bireysel Meşrulaştırma, Sosyal ve Mesleki Etkileşim, Yazılım Politikaları ve Erişim, Deneyim ve Zorunluluk Algısı. Araştırma bulguları, yaş değişkeninin bu örneklemde korsanlık algılarıyla en tutarlı biçimde ilişkili demografik değişken olduğunu göstermiştir. Belirlenen tüm boyutlarda yaş grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmış; genç akademisyenlerin korsanlığı meşrulaştırmaya yönelik algılarının daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Cinsiyet değişkeni Yazılım Politikaları ve Erişim boyutunda, akademik pozisyon değişkeni ise Sosyal ve Mesleki Etkileşim boyutunda anlamlı farklılıklar yaratmıştır. Akademisyenlerin temel bilim alanlarına göre ise anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Buna ek olarak, yazılım temin kaynakları ve kullanım türleri arasındaki ilişkiyi gösteren analizler, akademisyenlerin algılarından bağımsız olarak pratikte ağırlıklı olarak üniversite lisansları ve açık kaynaklı yazılımları kullandığını, korsan yazılım kullanımının ise sınırlı kaldığını ortaya koymuştur.
This study aims to investigate the perceptions of academics in Turkish higher education regarding software piracy and to identify the demographic factors influencing these perceptions. A survey methodology was employed, collecting data from 401 participants across various universities in Türkiye. The data were analyzed using Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), Independent Sample T-Tests, and One-Way Analysis of Variance (ANOVA). The analysis revealed a four-factor structure explaining academics' perceptions: Personal Justification, Social and Professional Interaction, Software Policies and Access, and Experience and Perceived Necessity. The results indicated that the age variable was the demographic variable most consistently associated with piracy perceptions in this sample. Statistically significant differences emerged across all four dimensions based on age groups, with younger academics generally displaying a greater tendency towards justifying piracy. Significant differences were also identified based on gender for the Software Policies and Access factor and on academic position for the Social and Professional Interaction factor. No significant differences were observed based on the academics' primary field of study. Furthermore, a co-occurrence analysis revealed that despite varying perceptions, academics predominantly acquire software through university licenses and open-source channels, while the use of pirated software remained limited.