Akademik Veri Yönetim Sistemi
İstanbul Eğitim Dergisi, sa.3, ss.235-260, 2025 (Hakemli Dergi)
Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin üniversite tercihleri sırasında temel bilimleri seçme eğilimlerini etkileyen unsurları ve öğretmenlerin bu süreçteki rolünü incelemektir. Temel bilimlerin ülkelerin bilimsel ilerlemesi, yenilik kapasitesi ve ekonomik rekabet gücü açısından stratejik öneminin dikkate alındığı çalışmada karma yöntem deseni kullanılmıştır. Nicel boyutta, üniversiteye hazırlık sürecinde olan lise son sınıf öğrencileri ve mezunlardan oluşan 400 katılımcıya temel bilimlere yönelik tutum ve öz-yeterlik ölçekleri uygulanmıştır. Nitel boyutta ise beş öğrenci ve dört öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler, t-testi ve tek yönlü ANOVA ile nitel veriler içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Bulgular, öğrencilerin temel bilimlere ilişkin tutum ve öz-yeterliklerinde cinsiyet ve sınıf düzeyine göre anlamlı fark bulunmadığını; ancak lise türü, ebeveyn eğitimi ve aile gelir düzeyine göre anlamlı farklılıklar oluştuğunu göstermiştir. Öğrenciler temel bilimleri genel olarak olumlu algılamakla birlikte tercih aşamasında işsizlik kaygısı, görece düşük yerleştirme puanları, toplumsal statü algısı ve kariyer güvencesine ilişkin belirsizlikler nedeniyle bu alanlara yönelmekte isteksiz davranmaktadırlar. Görüşmelerde öğretmenlerin temel bilimlerin ülke kalkınması için değerini vurgulamalarına rağmen istihdam olanaklarına ilişkin endişeleri nedeniyle öğrencilerini ilgili programlara yönlendirmede temkinli davrandıkları tespit edilmiştir. Okul türüne bağlı farklılıklar, aile sosyoekonomik kaynakları ve öğretmen rehberliği etkileşiminin temel bilimlere yönelimi birlikte şekillendirdiği; bu kapsamda, kariyer rehberliği uygulamalarının, iletişim stratejilerinin ve politika tasarımlarının güncel veriye dayalı biçimde yeniden yapılandırılması önerilmektedir.