β-Klorovinil Ketonların Basit, Uygun ve Etkili bir Metot ile Sentezlenmesi


Turan Y. N., Çelik M., Bayrak Ç., Atmaca U.

37. Ulusal Kimya Kongresi, Erzurum, Türkiye, 24 - 27 Haziran 2026, ss.453, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Erzurum
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.453
  • Atatürk Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

β-Klorovinil ketonlar, sahip oldukları yüksek reaktivite ve sentetik çok yönlülük nedeniyle organik sentezde

önemli ara ürünlerdir [1]. Bu bileşikler, özellikle biyolojik aktif moleküllerin ve fonksiyonel yapıların sentezinde

yaygın kullanım alanına sahiptir [2,3] Literatürde bildirilen sentez yöntemlerinin büyük bölümü metal katalizli

sistemlere dayalı olup [4], bu durum maliyet, toksisite ve çevresel etkiler açısından sınırlamalar oluşturmaktadır.

Bu çalışmada, β-klorovinil ketonların sentezi için metal içermeyen, pratik ve ekonomik bir yöntem geliştirilmesi

amaçlanmıştır. Hedef bileşiklerin sentezi 3 basamakta gerçekleştirilmiş olup, bu basamaklar sırasıyla; asetilen

türevleri ile aromatik aldehitlerden propargil alkollerin sentezi, propargil alkollerin yükseltgenerek propargil

ketonlara dönüştürülmesi ve propargil ketonların, literatürde bilinmeyen bir klorlama ajanı olan klorosülfonil

izosiyanat (CSI) ile klorlama reaksiyonu sonucu β-klorovinil ketonların sentezlenmesi basamaklarıdır.

Çalışmalar sonucu hedeflenen bileşikler başarılı şekilde sentezlenmiştir. Sentezlenen bileşiklerin 1H ve 13C

NMR spektrumlarının literatür ile uyumlu olduğu gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, CSI kullanımına

dayanan bu yeni yöntemin β-klorovinil keton sentezinde etkili ve metal katalizli yöntemlere alternatif olabilecek

nitelikte olduğunu ortaya koymaktadır.