Sağlık/Medikal Turizmde Teşvik Uygulamaları ve Türkiye’de Bu Teşviklerin Kullanılmasında Yaşanan Sıkıntılar

Yılmaz B., İskender A.

Gündem Turizm, cilt.2, sa.2, ss.177-206, 2026 (Hakemli Dergi)

  • Yayın Türü: Makale / Derleme
  • Cilt numarası: 2 Sayı: 2
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.65520/gundemturizm.2012225
  • Dergi Adı: Gündem Turizm
  • Sayfa Sayıları: ss.177-206
  • Atatürk Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Medikal turizm, bireylerin sağlık hizmeti almak veya estetik operasyon yaptırmak amacıyla sınır ötesine seyahat etmesiyle ortaya çıkan ve küresel ölçekte hızla büyüyen stratejik bir sektördür. Bu çalışma, Türkiye’de sağlık/medikal turizmine yönelik uygulanan teşvik mekanizmalarını ve bu teşviklerden yararlanma sürecinde yaşanan temel sorunları literatür taraması yaklaşımıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada ulusal ve uluslararası bilimsel yayınlar ile resmi ve özel kurum raporları içerik analizi yöntemiyle incelenmiş; elde edilen bulgular ortak temalar altında sunulmuştur. Küresel ölçekte hızla büyüyen medikal turizm pazarı içerisinde Türkiye; fiyat avantajı, gelişmiş sağlık altyapısı, nitelikli insan kaynağı ve coğrafi konumu sayesinde rekabetçi bir konumda yer almaktadır. Bu rekabet gücünün önemli unsurlarından biri de Ticaret Bakanlığı başta olmak üzere çeşitli kamu kurumları tarafından sağlanan destek, teşvik, hibe, vergi muafiyeti ve markalaşma destekleridir. Araştırma bulguları, literatürde doğrudan teşviklerin kullanım oranlarını analiz eden çalışmaların sınırlı olduğunu; teşviklerin varlığına rağmen (tanıtım, belgelendirme, hasta yol desteği, danışmanlık, yurt dışı birim desteği vb.) bilgi eksikliği, bürokratik karmaşa, finansman ve nakit akışı sorunları, başvuru ve raporlama süreçlerindeki teknik zorluklar, bölgesel farklılıklar ve izleme-değerlendirme mekanizmalarının yetersizliği gibi nedenlerle bu teşviklerden yararlanıl(a)madığını göstermektedir. Çalışma sonucunda, Türkiye’de medikal turizm teşvik sisteminin etkinliğinin artırılabilmesi için başvuru süreçlerinin sadeleştirilmesi, bilgilendirme faaliyetlerinin güçlendirilmesi, bölgesel farklılıkların gözetilmesi ve performans temelli değerlendirme mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma, sağlık turizmi politikalarının iyileştirilmesine yönelik bütüncül bir değerlendirme sunmaktadır.

Medical tourism is a strategic sector that has emerged as individuals travel abroad to receive healthcare services or 
undergo cosmetic surgery, and it is growing rapidly on a global scale. This study aims to evaluate the incentive 
mechanisms implemented for health/medical tourism in Türkiye and the key challenges encountered during the 
process of accessing these incentives, utilizing a literature review approach. National and international scientific 
publications, as well as reports from public and private institutions, were examined through content analysis, and 
the findings are presented under common themes. Within the rapidly growing global medical tourism market, 
Türkiye occupies a competitive position thanks to its price advantage, advanced healthcare infrastructure, qualified 
human resources, and geographical location. One of the key elements of this competitive strength is the support, 
incentives, grants, tax exemptions, and branding support provided by various public institutions, primarily the 
Ministry of Trade. The research findings indicate that studies analyzing the utilization rates of direct incentives in 
the literature are limited. Furthermore, the findings reveal that despite the existence of incentives—such as 
promotion, certification, patient travel support, consultancy, and overseas unit support—these mechanisms are not 
being fully utilized due to bureaucratic complexities, funding and cash flow constraints, technical difficulties in 
application and reporting processes, regional disparities, and inadequate monitoring and evaluation mechanisms.
The study concludes that in order to increase the effectiveness of the medical tourism incentive system in Türkiye, 
application processes must be simplified, information activities must be strengthened, regional differences must be 
taken into account, and performance-based evaluation mechanisms must be developed. In this respect, the research 
provides a comprehensive assessment for the improvement of health tourism policies.