Kaynaştırma, Bütünleştirme ve Kapsayıcı Eğitimde Kavramsal Dönüşüm: Sistematik Alan Yazın Taraması

Creative Commons License

Hazır O., Karal M. A., Karnas M.

Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, cilt.43, sa.0, ss.1-18, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma; “kaynaştırma”, “bütünleştirme”, “kaynaştırma/bütünleştirme” ve “kapsayıcı eğitim” kavramlarının ulusal ve uluslararası alan yazındaki karşılıklarını, tanımlarını ve kullanım sıklıklarını karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele almaktadır. Çalışmada, 2000–2024 yılları arasında TR Dizin’de indekslenen makaleler sistematik alanyazın taraması yöntemiyle değerlendirilmiştir. Belirlenen kriterler doğrultusunda, 127 dergide yayımlanan 64.517 makale taranmış; 317 makale betimsel içerik analiz sürecine dâhil edilmiştir. Bulgular, bu kavramların alanyazında çoğunlukla birbirinin yerine kullanıldığını ve uluslararası standartlarla uyum konusunda çeşitli güçlüklerin yaşandığını göstermektedir. Özellikle “kaynaştırma” kavramının “inclusion”, “mainstreaming”, “integration”; “kaynaştırma/bütünleştirme” kavramının “inclusion”, “mainstreaming/inclusion” ve “inclusion/integration” gibi İngilizce terimlerle karşılandığı görülmektedir. Alanyazında “bütünleştirme” kavramı çok fazla yer almazken, son yıllarda “kapsayıcı eğitim” kavramının “inclusive education” olarak kullanıldığı görülmektedir. Çalışma, kavramsal belirsizliklerin önüne geçmek ve standardizasyon amacıyla uluslararası terminolojiyle uyumlu çalışmalar yapılmasını önermektedir.
This study examines the equivalents, definitions, and frequency of use of the concepts of “mainstreaming” (kaynaştırma), “integration” (bütünleştirme), “mainstreaming/integration” (kaynaştırma/bütünleştirme), and “inclusive education” (kapsayıcı eğitim) in national and international literature using a comparative approach. Articles indexed in TR Index between 2000 and 2024 were evaluated using a systematic literature review method. In line with the established criteria, 64,517 articles published in 127 journals were screened, and 317 articles were included in the descriptive content analysis process. The findings indicate that these concepts are frequently used interchangeably in literature and that various difficulties exist regarding compliance with international standards. Specifically, it was observed that the concept of “kaynaştırma (mainstreaming)” is mapped to English terms such as “inclusion,” “mainstreaming,” and “integration,” while the concept of “kaynaştırma/bütünleştirme (mainstreaming/integration)” is represented by various expressions such as “inclusion,” “mainstreaming/inclusion,” and “inclusion/integration.” While the concept of “bütünleştirme (integration)” does not feature prominently in the literature, the term “kapsayıcı eğitim (inclusive education)” has emerged in recent years as the equivalent of “inclusive education.” To prevent conceptual ambiguities and ensure standardization, the study recommends conducting further research and applications aligned with international terminology.