Akademik Veri Yönetim Sistemi
23. Uluslarası Spor Bilimleri Kongresi, Erzurum, Türkiye, 1 - 04 Aralık 2025, ss.274-276, (Özet Bildiri)
Özet: Amaç: Bu çalışma, düşük (3 mg/kg) ve orta (6 mg/kg) doz kafein alımının izoinersiyal direnç antrenmanı sırasında maksimum konsantrik ve eksantrik güç çıktıları, kalp atım hızı ve algılanan efor düzeyi üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışma, randomize, çift kör ve çapraz geçişli bir deneysel tasarım ile yürütülmüştür. Çalışmaya 18 sağlıklı ve fiziksel olarak aktif erkek katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların boy ölçümleri stadiometre ile, vücut kompozisyonları Tanita MC 580 cihazı ile değerlendirilmiştir. Kafein tüketim alışkanlıkları oluşturulan Caffeine Consumption Questionnaire (CCQ) ve fiziksel aktivite düzeyleri Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) ile belirlenmiştir. İzoinersiyal güç ölçümleri ise İzoinersiyal Direnç Antrenmanı ve Test Cihazı (D11 Full, Desmotec, Biella, Italy) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Deneysel seanslarda kafein, katılımcının vücut ağırlığına göre ölçülmüş ve kafeinsiz kahve içinde çözülerek verilmiştir. İçecekler renk kodları ile etiketlenerek çift kör yapı korunmuştur. Her katılımcıdan, kafein uygulama seanslarına başlamadan önce ön test alınmış olup; diğer seanslarda randomize olarak plasebo (kafeinsiz kahve), 3 mg/kg kafein ve 6 mg/kg kafein koşulları en az 48 saatlik aralıklarla uygulanıp, testler tamamlanmıştır. Güç performansı ölçümleri, Desmotec D11 izoinersiyal direnç cihazı ile halfsquat egzersizi ile 4 set x 8 tekrar protokolü kullanılarak yapılmıştır. Kalp atım hızı nabız kontrol saati ile kaydedilmiş ve algılanan zorluk düzeyi Borg Skalası ile değerlendirilmiştir. Çalışma verileri SPSS 27.0 ile analiz edilmiş; koşullar arası farklar için Tekrarlı Ölçümler ANOVA ve Bağımlı Örneklemler t-testi kullanılmış, etki büyüklükleri Cohen’s d ve η² ile, ilişkiler ise Pearson korelasyonu ile değerlendirilmiştir. Bulgular ve Sonuç: Kafein uygulamalarının performans üzerindeki etkileri incelendiğinde, maksimum konsantrik ve eksantrik zirve güç değerlerinde anlamlı artışlar görülmüştür (p<0,01). Analiz sonuçları, hem konsantrik (p<0,01; η²=0,663) hem de eksantrik (p<0,01; η²=0,700) zirve güçte anlamlı farklar bulunduğunu göstermiş olup; en yüksek değerler 6 mg/kg dozunda elde edilmiştir (η² ≈ 0,48, yüksek etki büyüklüğü). Post-hoc analizler, plasebo, 3 mg/kg ve 6 mg/kg kafein uygulamalarının ön test değerlerine kıyasla istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksek zirve güç ürettiğini ortaya koymuştur. Buna karşın, efor düzeyi ve kalp atım hızı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır (p>0,05). Ancak, tek değişkenli analiz sonuçları, egzersiz öncesi kalp atım hızı açısından 6 mg/kg kafein uygulamasının 3 mg/kg uygulamasına göre anlamlı biçimde daha yüksek değerlere sahip olduğunu göstermiştir (p<0,05). Sonuç olarak, bu çalışma kafein alımının (özellikle 6 mg/kg dozda) maksimum kas gücü performansını anlamlı biçimde artırdığı, ancak algılanan efor ve kardiyovasküler yanıtlar üzerinde sınırlı etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, kafeinin akut ergojenik bir destek olarak özellikle yüksek yoğunluklu kuvvet performanslarında kullanılabileceğini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Kafein, Konsantrik, Eksantrik, İzoinersiyal, Güç