Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik motivasyon düzeylerini; kişisel beklentiler, derse yönelik tutumlar, ders içi etkinlikler ve dijital teknolojilerin ders sürecine entegrasyonu bağlamında ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Ölçek geliştirme süreci kapsamında öncelikle kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiş, ardından öğrenci motivasyonuna etki eden unsurları ortaya koymak amacıyla ortaokul öğrencilerine yönelik bir anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda madde havuzu oluşturulmuş ve farklı alanlardan uzmanların görüşleri alınarak ölçek maddeleri değerlendirilmiştir. Uzman görüşleri doğrultusunda düzenlenen ölçeğin son hali, geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılabilmesi amacıyla Erzurum il merkezinde öğrenim gören 5., 6. ve 7. sınıf düzeyindeki toplam 352 öğrenciye uygulanmıştır. Yapı geçerliliğini test etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. AFA sonucunda, ölçeğin 20 maddeden ve dört alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Bu boyutlar sırasıyla “kişisel motivasyon”, “derse yönelik motivasyon”, “dijital teknoloji kullanımına dayalı motivasyon” ve “ders etkinliklerine dayalı motivasyon” şeklinde adlandırılmıştır. Elde edilen dört boyutlu yapı, toplam varyansın %50.613’ünü açıklamaktadır. Güvenirlik analizlerinde ölçeğin genel Cronbach’s alpha iç tutarlılık katsayısı .71 olarak hesaplanırken, Spearman-Brown ve Guttman katsayıları sırasıyla .71 ve .70 olarak belirlenmiştir. Ayrıca DFA ile elde edilen bulgular, bu dört faktörlü yapının geçerliğini desteklemiştir. Ölçek maddelerinin ayırt ediciliğini test etmek amacıyla %27’lik alt ve üst grupların madde puanları karşılaştırılmış ve bu gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak istatistik işlemleri gerçekleştirilmiş ölçeğin, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.
The primary purpose of this study is to develop a valid and reliable measurement tool to assess secondary school students’ motivation toward the social studies course in the context of personal expectations, attitudes toward the course, classroom activities, and the integration of digital technologies into the learning process. Within the scale development process, a comprehensive literature review was first conducted, followed by a survey administered to secondary school students to identify the factors influencing their motivation toward social studies course. Based on the data obtained, an initial item pool was generated, and expert opinions from various fields were sought to ensure content validity. The finalized version of the scale was administered to 352 students studying in the 5th, 6th, and 7th grades in Erzurum province for validity and reliability analyses. To test construct validity, Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were performed. The EFA results revealed a four-factor structure consisting of 20 items, labeled as “Personal Motivation,” “Motivation Toward the Course,” “Motivation Based on Digital Technology Use,” and “Motivation Based on Course Activities,” explaining 50.613% of the total variance. The Cronbach’s alpha coefficient for the entire scale was .71, while the Spearman–Brown and Guttman coefficients were calculated as .71 and .70, respectively. The CFA results confirmed the validity of the four-factor model, and the item discrimination analysis based on upper and lower 27% groups indicated statistically significant differences. Overall, the findings demonstrate that the developed scale is a valid and reliable instrument for measuring students’ motivation toward social studies.
