Akademik Veri Yönetim Sistemi
ULUSLARARASI KATILIMLI 11. ULUSAL ANALİTİK KİMYA KONGRESİ, Tunceli, Türkiye, 15 - 17 Mayıs 2025, sa.41, ss.58, (Özet Bildiri)
Ticari Formülasyonlarda Parasetamol ve Deksketoprofenin Eş Zamanlı Analizi İçin Kemometrik Destekli UV-Görünür Bölge Spektrofotometrik Yöntemin Geliştirilip Validasyonu
Hafif ila orta şiddette ağrıyı kontrol etmek için formülasyonlarda sıkça mevcut olan, parasetamol ve deksketoprofen akut ağrıların tedavisinde kullanılmaktadır. Özellikle ameliyat sonrası ağrıları azaltmak için deksketoprofen ve parasetamol kombinasyonunun daha etkili olduğu bilinmektedir.1.Bu iki etken maddenin analizi için kullanılan yöntemlerden biri de spektrofotometrik yöntemidir. Kimya alanlarında sıkça kullanılan kemometri, matematiksel, istatistiksel uygulamaları içeren bilim dalıdır.2 Bu çalışmamızda ülkemizde parasetamol ve deksketoprofeni bir arada bulunduran ®DEXPADU 50 mg / 500 mg adlı ticari formülasyonda parasetamol ve deksketoprofenin eş zamanlı analizi için bir kemometrik destekli UV-Görünür Bölge spektrofotometrik yöntemin geliştirilip validasyonunun yapılması amaçlanmaktadır. İlk önce parasetamol ve deksketoprofenin en iyi absorbans gösterdiği çözücü ortamı seçildi standart çalışma çözeltileri hazırlandı. Her iki etken maddenin farklı derişimlerini içeren kalibrasyon setleri hazırlanıp önceden belirlenen dalga boylarında absorbans değerleri tespit edildi. Elde edilen veriler kemometrik yaklaşımlar (PCR, Principal Component Regression ve PCA, Principal Component Analysis) kullanılarak değerlendirildi. 200-300 nm dalga boyu aralığında tarama yapılarak parasetamolü 242 nm dalga boyunda ve deksketoprofenin 259 nm dalga boyunda maksimum absorbans verdiği belirlendi ve daha sonra yöntem şartları optimize edildi. Parasetamol ve deksketoprofen etken maddeler için UV-Görünür Bölge Spektrofotometre yönteminde parasetmol 5-30 μg/mL derişim aralığında, deksketoprofen için 2,5-15 μg/mL derişim aralığında doğrusal olduğu belirlendi. Parasetamol ve deksketoprofen için gerçek ve tahmin edilen derişimlerin lineer regresyon doğrusunun kalibrasyon eğrisi korelasyon katsayıları 0,9995 (parasetamol) ve 0,9993 (deksketoprofen) olarak tespit edildi . Daha sonra kalibrasyon setleri hazırlanarak belirlenen şartlarda spektrumları alındı ve absorbans değerleri belirlendi. Kalibrasyon eğrileri türetildi. Geliştirilen yöntem validasyon parametreleriyle değerlendirildi ve sonra geliştirilen yöntem ile ®DEXPADU 50 mg / 500 mg adlı ticari müstahzardaki parasetamol ve deksketoprofen miktarları analiz edildi. Geliştirilen spektrofotometrik yöntem hızlı, ön işlemsiz ve maliyeti düşük olduğundan dolayı kalite kontrol laboratuvarlarda kombine ilaçlarda Parasetamol ve deksketoprofenin aynı anda miktar tayinlerinde başarılı bir şekilde kullanılabilir olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Parasetamol, Deksketoprofen, Kemometri, UV-Görünür Bölge Spektrofotometri