Afet Eğitimi Öz-Yeterlik Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme

Creative Commons License

AYDEMİR Y.

Doğu Coğrafya Dergisi, cilt.0, sa.55, ss.198-206, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmada, öğretmen adaylarının afet eğitimine ilişkin öz-yeterliklerini belirlemeye imkân sağlayacak geçerlik ve güvenirliği sınanmış bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırmada, Likert tipi ölçek geliştirme yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda, Afet Eğitimi Öz-Yeterlik Ölçeği (AEÖYÖ) hazırlanmış ve bir üniversitenin eğitim fakültesinde öğrenim gören öğretmen adaylarına (birinci aşamada 441 kişi, ikinci aşamada 108 kişi olmak üzere toplam 549 kişi) uygulandıktan sonra geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Ölçeğin kapsam ve görünüş geçerliği için uzman görüşünden faydalanılmış, yapı geçerliği için ise AFA ve DFA yapılmış, güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda toplam varyansın yaklaşık %56’sını açıklayan dört faktörlü bir yapı belirlenmiştir. Bu faktörler “mesleki bilgi”, “mesleki beceri”, “etkili öğretim verebilme” ve “mesleki sorumluluk” şeklindedir. DFA sonucunda, belirlenen yapının yeterli uyuma ve güvenirlik değerlerine sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlardan hareketle, AEÖYÖ’nün öğretmen adaylarının afet eğitimine ilişkin öz-yeterliklerini belirmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.
In this study, it was aimed to develop a measurement tool whose validity and reliability were tested to determine the self-efficacy of pre-service teachers regarding disaster education. The Likert-type scale development method was employed. Accordingly, Disaster Education Self-Efficacy Scale (DESES) was prepared and applied to pre-service teachers studying at the faculty of education of a university (441 in the first stage and 108 in the second stage, total 549 pre-service teachers) and validity and reliability studies were conducted. Expert opinion was utilized for the content and face validity of the scale, EFA and CFA were conducted for construct validity, and reliability coefficient was calculated. As a result of the research, a four-factor structure explaining approximately 56% of the total variance was determined. These factors are "professional knowledge", "professional skills", "effective teaching" and "professional responsibility". As a result of CFA, it was determined that the construct had adequate fit and reliability values. Based on the results obtained in the study, it can be said that DESES is a valid and reliable measurement tool that can be used to determine the self-efficacy of pre-service teachers regarding disaster education.