PAZARLAMA GİDERLERİ İLE SATIŞ GELİRLERİ ARASINDAKİ ZAMANSAL ETKİLEŞİMİN EĞİLİM YÜZDELERİ VE GECİKMELİ ANALİZ YAKLAŞIMIYLA İNCELENMESİ: MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER ÇERÇEVESİNDE BIST GIDA SEKTÖRÜ

Albez A.

Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, cilt.11, sa.2, ss.157-169, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışma, BIST Gıda sektöründeki işletmelerin 2017–2024 dönemine ait reel satış gelirleri ile reel pazarlama giderleri arasındaki zamansal etkileşimi iki aşamalı olarak incelemektedir. İlk aşamada, eğilim yüzdeleri ve pazarlama etkinliği oranı (reel satış gelirleri / reel pazarlama giderleri) betimsel analizle değerlendirilmiştir. Bulgular, 2017–2021 döneminde etkinliğin yüksek ve istikrarlı olduğunu, 2022–2023’te pazarlama giderlerindeki artışın satış gelirlerini aşmasıyla etkinlikte bozulma yaşandığını, 2024’te ise her iki değişkendeki daralmanın maliyet kontrolüne işaret ettiğini göstermektedir. İkinci aşamada uygulanan gecikmeli regresyon analizleri, değişkenler arasında anlamlı ve çift yönlü bir zamansal ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Değişkenler arasındaki eş yönlü hareket yapısı, pazarlama harcamalarının satışlar üzerindeki reaktif karakterini pekiştirmektedir. Özellikle gecikmeli satış gelirlerinin pazarlama giderlerini açıklama gücünün anlamlılığı, BIST Gıda sektöründe bütçeleme kararlarının gelecekteki satış projeksiyonlarından ziyade, "geçmiş dönem performansına duyarlı" bir yapıda olduğunu ampirik olarak doğrulamaktadır. Çalışma, söz konusu ilişkinin dinamik bir etkileşim yapısına sahip olduğunu ortaya koyarak sektördeki uyarlanabilir pazarlama davranışına ilişkin ampirik kanıtlar sunmaktadır.