Akademik Veri Yönetim Sistemi
11nd INTERNATIONAL SCIENTIFIC RESEARCH AND INNOVATION CONGRESS, İstanbul, Türkiye, 16 - 17 Ağustos 2025, ss.193-194, (Özet Bildiri)
Tanık, ceza muhakemesine konu olay
hakkında beş duyu organı aracılığıyla bilgi sahibi olan kişidir. Tanığın olay
hakkında sahip olduğu bilgileri, tanık dinlemeye yetkili makam huzurunda anlatırken
gerçekleştirdiği sözlü açıklamalar ise tanık beyanıdır. Tanık beyanının üç
unsuru bulunur. İlk olarak tanık, uyuşmazlığın tarafı olmamalıdır. İkinci olarak
tanık, uyuşmazlığa konu olayla ilgili olarak bilgi sahibi olmalıdır. Üçüncü
olarak tanık beyanı, tanık dinlemeye yetkili makam huzurunda sunulmalıdır.
Ceza muhakemesinde geçerli olan delil
serbestisi ilkesi gereğince her şey delil olabilir ve muhakemeye konu olgular
her türlü delille ispatlanabilir. Ancak muhakemeye konu olayın geçmişte
yaşanmış olması, suç mahalli ile delillerin zaman içinde bozulması, suçun gizli
bir şekilde işlenmesi, çoğu delilin sanık tarafından gizlenmesi veya tahrip
edilmiş olması gibi sebeplerle ceza muhakemesinde delil elde edilmesi zordur.
Tanık delili ise ulaşılması daha kolay bir delil türü olduğundan sıklıkla
başvurulan bir delildir. Suç olgusunun kanıtlanması bakımından oldukça önemli
olan bu delil, kimi durumlarda güvenilmez bir delil olarak nitelendirilmektedir.
Çünkü tanığın zaman içinde olayı unutması, başka olay veya kişilerden
etkilenmesi veya yalan beyanda bulunması mümkündür. Bu sebeple de kanun koyucu
tanık beyanıyla ilgili olarak bahsi geçen sakıncaları giderecek tedbirler
almıştır. Örneğin, yalan tanıklığın suç olarak düzenlenmesi, sanığa yakınlığı
sebebiyle yalan söyleyeceğinden şüphe duyulan kişilere tanıklıktan çekinme yetkisinin
verilmesi ve beyanda bulunmadan önce tanığa yemin ettirilmesi alınan bu
önlemlerden bazılarıdır. Alınan önlemler neticesinde tanık beyanının
güvenilirliği sağlanmaya çalışılmaktadır. Çünkü muhakeme konusu olayı tekrar
canlandırabilmesi, temsil edici bir niteliğinin olması ve başka bir delil
tarafından ikamesinin mümkün olmaması dikkate alındığında tanık beyanının ceza
muhakemesi bakımından vazgeçilmez bir delil olduğu görülür. Yargılama makamı,
tanık beyanının sağlam ve güvenilir bir delil olduğuna kanaat getirirse duruşmada
dinlenmiş olması şartı ile tek bir tanık beyanı ile dahi mahkûmiyet hükmü
kurulabilir. Dolayısıyla tanık beyanının güvenilirlik bakımından dikkatle
yaklaşılması gereken bir delil olduğu, maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi
bakımından ise vazgeçilmez bir delil olduğu söylenebilir.
A witness is someone who has
knowledge of the incident in question through the five senses. A witness's
verbal statement, made in the presence of an authority authorized to hear the
evidence, constitutes a witness statement. A witness statement has three
elements. First, the witness must not be a party to the dispute. Second, the
witness must have knowledge of the incident in question. Third, the witness
statement must be presented before an authority authorized to hear the
evidence.
According to the principle of
freedom of evidence applicable in criminal proceedings, anything can be
considered evidence, and the facts in question can be proven with any type of
evidence. However, obtaining evidence in criminal proceedings can be
challenging due to factors such as the fact that the incident in question
occurred in the past, the crime scene and evidence deteriorated over time, the
crime was committed in secret, and most evidence was concealed or destroyed by
the defendant. Witness evidence, however, is frequently used because it is
easier to obtain. This evidence, which is crucial for proving the facts of a
crime, is sometimes considered unreliable because the witness may forget the
incident over time, be influenced by other events or individuals, or make false
statements. Therefore, the legislature has implemented measures to address the
aforementioned drawbacks of witness testimony. For example, criminalizing
perjury, granting those suspected of lying due to their closeness to the
defendant the right to refrain from testifying, and requiring the witness to
take an oath before giving their testimony are some of these measures. These
measures aim to ensure the reliability of witness testimony. Given its ability
to recreate the event in question, its representative nature, and its
impossibility of substitution by other evidence, witness testimony is
considered indispensable evidence in criminal proceedings. If the prosecuting
authority determines that the witness testimony is substantial and reliable, a
conviction can be reached even with a single witness statement, provided it has
been heard at trial. Therefore, witness testimony is evidence that must be
approached with caution in terms of reliability and is indispensable for
uncovering material truth.