Kuraklık Dirençli Peyzaj Tasarım Yaklaşımları: Diyarbakır Surları ve Çevresi Örneği

Creative Commons License

ÇELİK M., Yılmaz H.

Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, cilt.22, sa.1, ss.95-106, 2026 (TRDizin)

Özet

Kuraklık, günümüzün giderek daha belirgin hale gelen çevresel sorunlarından biri olarak, kentsel alanlarda peyzaj tasarımını doğrudan etkilemektedir. Sınırlı su kaynakları, yüksek sıcaklıklar ve düşük nem oranları, bitki seçiminden alan düzenlemelerine kadar her tasarım kararını kritik hale getirmekte ve sürdürülebilirlik hedeflerini zorlaştırmaktadır. Bu koşullar altında, kuraklığa dayanıklı bitki türlerinin kullanımı ve mikroiklimi iyileştirmeye yönelik yenilikçi peyzaj stratejileri, yalnızca ekolojik dengeyi korumakla kalmayıp aynı zamanda kent estetiği ve sosyal kullanımı destekleyen bir yaklaşım gerektirmektedir. Diyarbakır Surları ve çevresi, kurak iklim koşulları, yüksek sıcaklıklar ve sınırlı su kaynakları nedeniyle sürdürülebilir peyzaj tasarımı açısından önemli zorluklar taşımaktadır. Bu çalışma, söz konusu alanın kentsel peyzaj potansiyelini artırmak amacıyla kuraklığa dayanıklı bitki türlerinin seçimi ve farklı peyzaj tasarım senaryolarının etkilerini incelemeyi hedeflemektedir. Araştırmada mevcut saha koşulları titizlikle gözlemlenmiş, alanın mevcut bitki örtüsü ve peyzaj karakteri fotoğraflarla belgelenmiş ve bitki türlerinin su tüketim profilleri analiz edilmiştir. Tasarım senaryoları, su kullanımını optimize etme, mikroiklim koşullarını iyileştirme ve alanın tarihi-kültürel dokusunu koruma hedefleri doğrultusunda oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, kuraklığa dayanıklı bitki kullanımının yalnızca ekolojik sürdürülebilirliği desteklemekle kalmayıp, aynı zamanda tarihi kentsel doku ile uyumlu peyzaj kompozisyonlarının oluşturulmasına katkı sağlamaktadır. Bu sonuçlar, kentsel alanlarda kuraklığa dirençli peyzaj stratejilerinin uygulanabilirliğini ortaya koymakta ve gelecek planlama süreçleri için önemli öneriler sunmaktadır. Çalışma, tarihi kent dokusuyla uyumlu, su tasarruflu ve ekolojik açıdan verimli peyzaj tasarımına yönelik kapsamlı bir rehber niteliği taşımaktadır.
Drought, as one of the increasingly prominent environmental problems of our time, directly affects landscape design in urban areas. Limited water resources, high temperatures, and low humidity levels render every design decision—from plant selection to spatial organization—critical and challenge sustainability goals. Under these conditions, the use of drought-tolerant plant species and innovative landscape strategies aimed at improving the microclimate require an approach that not only preserves ecological balance but also supports urban aesthetics and social use. The Diyarbakır City Walls and their surroundings present significant challenges for sustainable landscape design due to arid climatic conditions, high temperatures, and limited water resources. This study aims to enhance the urban landscape potential of the area by examining the selection of drought-tolerant plant species and the effects of different landscape design scenarios. Within the scope of the research, existing site conditions were carefully observed, the current vegetation cover and landscape character were documented through photographs, and the water consumption profiles of plant species were analyzed. Landscape design scenarios were developed in line with the objectives of optimizing water use, improving microclimatic conditions, and preserving the historical and cultural fabric of the area. The findings indicate that the use of drought-tolerant plants not only supports ecological sustainability but also contributes to the preservation of aesthetic and cultural values. These results demonstrate the applicability of drought-resilient landscape strategies in urban areas and provide important recommendations for future planning processes. The study serves as a comprehensive guide for water-efficient, ecologically effective, and historically compatible landscape design.