Ontolojik Analiz Metodu ile Geliştirilen Z-Kitabın Öğrencilerin Divan ve Halk Şiiri Manzum Metin İnceleme Becerilerine Etkisi#

Creative Commons License

BÜKER M. V., Kütük R.

Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, cilt.15, sa.1, ss.846-874, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmanın amacı, divan ve halk şiiri metin tahlillerinde kullanılmak üzere dijital bir materyal geliştirmek ve bu materyalin etkililiğini test etmektir. Bu bağlamda yapılan alan yazını taraması ve uzman görüşleri neticesinde divan ve halk şiiri metinlerinin analiz edilmesi için Ontolojik Analiz Metodu kullanılarak bir z-kitap hazırlanmasına karar verilmiştir. Çalışmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Desen olarak ise iç içe karma araştırma deseni tercih edilmiştir. Bu kapsamda çalışmanın nitel boyutlarında olgu bilim deseni esas alınarak öğrenci ve öğretmenlerden görüşme yoluyla veri toplanmıştır. İlk aşamada uzman görüşleri ile materyalin özelliklerine karar verilmiştir. Ardından z-kitabın deneysel uygulaması gerçekleştirilmiştir. Son nitel aşamada ise deneysel uygulamayla ilgili öğrenci görüşleri alınmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan manzum metin inceleme başarı testleri kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen nicel verilerin neticesinde z-kitabın divan şiiri manzum metin inceleme becerilerini geliştirmede klasik yöntemlere göre daha etkili olmadığı anlaşılmıştır. Ancak nitel veriler öğrencilerin uygulama öncesinde divan edebiyatıyla ilgili sahip oldukları olumsuz algıların ortadan kalktığını göstermektedir. Öte yandan hem nicel hem de nitel verilere göre z-kitabın öğrencilerin halk şiiri manzum metin inceleme becerilerini klasik yöntemlere göre daha fazla geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Nitel ve nicel sonuçlar birleştirildiğinde Ontolojik Analiz Metodu ile hazırlanan z-kitabın öğrencilerin divan ve halk şiiri manzum metin inceleme becerilerini geliştirmede ve bu edebî dönemlere yönelik olumlu algı geliştirmede kullanılabilecek önemli bir materyal olduğu tespit edilmiştir.
This study aimed to develop digital material for use in the analysis of divan and folk poetry and to test its effectiveness. To this end, following a literature review and interviews with subject-matter experts, it was decided to develop an enriched e-book based on the Ontological Analysis Method (OAM) for the analysis of divan and folk poetry. The study employed a mixed-methods approach and an embedded design. The qualitative phases of the study adopted a phenomenological design, with data collected through interviews with students and teachers. In the first phase, the features of the material were determined based on expert opinions. Subsequently, the experimental implementation of the enriched e-book was carried out. In the final qualitative phase, students’ views on the experimental implementation were gathered. The verse-text analysis achievement tests developed by the researcher were used as the data collection instruments in the study. The quantitative data obtained in the study revealed that the enriched e-book was not more effective than traditional methods in developing students’ skills in analyzing divan poetry verse texts. Nevertheless, qualitative findings indicated that students’ pre-existing negative perceptions of divan poetry diminished after the implementation. In contrast, both the quantitative and qualitative data indicated that the enriched e-book improved students’ skills in analyzing folk poetry verse texts to a greater extent than traditional methods did. Taken together, the qualitative and quantitative findings indicate that the enriched e-book developed using the Ontological Analysis Method (OAM) could serve as an important instructional resource for enhancing students’ skills in analyzing verse texts from Divan and folk poetry and fostering positive perceptions of these literary traditions.