Akademik Veri Yönetim Sistemi
FİLOLOJİ TEMEL ALAN YAZILARI, PROF.DR.YUSUF SÖYLEMEZ DOÇ.DR.AYHAN BULUT, Editör, FENOMEN YAYINCILIK, Ankara, ss.235-267, 2025
Hz. Mûsâ (as.) kıssasının en-Neml ve el-Kasas sûrelerinde geçirdiği anlatı dönüşümü, Kur’ân-ı Kerîm’deki sûreler arası etkileşimin çok katmanlı yapısını ve anlam inşasındaki bilinçli stratejik tercihler dizisini gözler önüne sermektedir. Kur’ân-ı Kerîm anlatılarının filolojik derinliğine ve klasik metin çözümleme yöntemlerine katkı sunmayı hedefleyen bu çalışmada, Kur’ân kıssalarının tahkiye yapısı bakımından dikkat çekici örneklerinden biri olan Hz. Mûsâ (as.) kıssasının, en-Neml ve el-Kasas sûrelerinde morfolojik, semantik ve sentaktik düzeylerde nasıl yapılandığı incelenmiştir. Çalışmada, iç metinlerarasılık (internal intertextuality) kuramı çerçevesinde, aynı kıssanın farklı sûrelerde yeniden nasıl inşa edildiği ve bu sürecin anlamsal derinliği nasıl etkilediği sorgulanmıştır. Kur’ân’ın mushaf tertibi ve nüzûl süreci dikkate alınarak en-Neml ve el-Kasas sûreleri arasındaki yapısal, bağlamsal ve anlatısal farklılıklar karşılaştırmalı bir yöntemle ele alınmış; söz konusu kıssanın tematik vurgularındaki değişim, dilbilimsel veriler ışığında değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. en- Neml sûresinde ilgili kıssa, daha kısa, özlü ve sembolik bir anlatımla sunulurken, aynı kıssanın el-Kasas sûresinde tarihî ayrıntılarla zenginleştirilmiş, bağlamsal göndermelere açık ve daha hacimli bir içerikle sunulduğu gözlemlenmiştir. Bu anlatı farklılıklarının hem kıssanın hitap ettiği çerçeve hem de Kur’ân’ın pedagojik ve tebliğ stratejileriyle doğrudan ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmada özellikle fiil formları, zamir kullanımları, bağlaç tercihleri, cümle yapıları ve anlam ilişkileri gibi dilbilimsel unsurlar üzerinden bir çözümleme yapılmış; bu çözümleme aracılığıyla Kur’ân metninin dinamik yapısı, anlatı çeşitliliği ve tematik bütünlüğü ortaya konulmaya çalışılmıştır.
The narrative transformation of the story of Prophet Mūsā (peace be upon him) in the surahs al-Naml and al-Qaṣaṣ reveals the multilayered nature of inter-sūrah interaction in the Qur’ān, as well as the series of deliberate strategic choices involved in meaning construction. This study, which aims to contribute to the philological depth of Qur’ānic narratives and classical methods of textual analysis, examines how the narrative of Prophet Mūsā—one of the most prominent examples in terms of narrative structure—is constructed on morphological, semantic, and syntactic levels within the contexts of al-Naml and al-Qaṣaṣ. Within the framework of the theory of internal intertextuality, the study explores how the same narrative is reconstructed across different surahs and how this process affects semantic depth. Taking into account both the codic arrangement of the Qur’ān and its chronological order of revelation, the structural, contextual, and narrative differences between the two surahs are analyzed through a comparative approach. It has been observed that in al-Naml, the story is presented in a concise, symbolic, and elliptical manner, whereas in al-Qaṣaṣ, it appears enriched with historical detail, open to contextual references, and more expansive in content. The study concludes that these narrative differences are directly related to the intended audience of each surah and to the pedagogical and rhetorical strategies of the Qur’ān. The analysis particularly focuses on linguistic elements such as verb forms, pronoun usage, conjunction choices, sentence structures, and semantic relationships. Through this analysis, the study aims to reveal the dynamic nature of the Qur’ānic text, its narrative diversity, and thematic coherence.