YUMUŞAK KAT DÜZENSİZLİĞİ BULUNAN BETONARME ÇERÇEVELERDE SARGI ARALIĞININ DEPREM PERFORMANSINA ETKİSİ

Creative Commons License

YİLMAZ A., Budak A.

KSÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi, cilt.29, sa.2, ss.755-768, 2026 (TRDizin)

Özet

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri, ağır hasar gören birçok betonarme yapıda zemin kat yüksekliğinin artırılması ve/veya dolgu duvarların bulunmaması nedeniyle yumuşak kat düzensizliğinin ortaya çıktığını göstermiştir. Bu tür düzenlemeler, sistem rijitliğini azaltarak yapının sismik kırılganlığını artırmaktadır. Literatürde bu düzensizliklerin giderilmesine yönelik çeşitli güçlendirme yöntemleri önerilmiş olsa da çoğu, taşıyıcı sistem konfigürasyonunda değişiklik gerektirmektedir. Bu çalışmada, yumuşak kat düzensizliği bulunan betonarme bir çerçevenin küresel deprem performansı, sistem geometrisi değiştirilmeden yalnızca zemin kat kolonlarındaki sargı donatısı aralığının azaltılmasıyla değerlendirilmiştir. Bu kapsamda sargı aralığı 200 mm’den 80 mm’ye kademeli olarak düşürülmüştür. TBDY-2018’e uygun doğrusal olmayan statik itme analizleri yapılmış ve dolgu duvarlar eşdeğer diyagonal basınç çubuğu olarak modellenmiştir. Katlar arası ötelenmeler, kapasite eğrileri, performans noktası parametreleri ve hasar dağılımları karşılaştırmalı incelenmiştir. Sonuçlar, sargı aralığının azaltılmasının maksimum göreli kat ötelenmesini düşürdüğünü, kritik kattaki hasarı azalttığını ve performans düzeyini daha güvenli bir aralığa taşıdığını göstermektedir. Bu bulgular, yerel donatı detaylandırmasının etkili ve uygulanabilir bir güçlendirme stratejisi sunduğunu ortaya koymaktadır.
The February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes revealed that many heavily damaged reinforced concrete buildings exhibited soft-story irregularities due to increased ground-story height and/or the absence of infill walls. Such configurations reduce structural stiffness and significantly increase seismic vulnerability. Although various strengthening methods have been proposed in the literature, most require modifications to the structural system configuration. This study quantitatively evaluates the global seismic performance of a reinforced concrete frame with soft-story irregularity by reducing the transverse reinforcement spacing only in the ground-story columns, without altering the structural geometry. The spacing was gradually reduced from 200 mm to 80 mm. Nonlinear static pushover analyses were performed in accordance with TBEC-2018, and infill walls were modeled using the equivalent diagonal strut approach. Interstory drifts, capacity curves, performance point parameters, and damage distributions were comparatively examined. The results indicate that reducing transverse reinforcement spacing decreases the maximum interstory drift, improves damage levels at the critical story, and shifts the structural performance to a safer range. The findings demonstrate that local reinforcement detailing can provide an effective and practical strengthening strategy for buildings with soft-story irregularities.