Akademik Veri Yönetim Sistemi
7th International Symposium of Turkish Computer and Mathematics Education, Antalya, Türkiye, 14 - 16 Kasım 2025, ss.319, (Özet Bildiri)
Bu çalışma, lise öğrencilerinin matematik öğreniminde yapay zekâ (YZ) tabanlı araçları kullanma biçimlerini, bu araçlara yönelik algılarını ve öğrenme süreçlerine olası etkilerini nitel bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Son yıllarda eğitimde dijital teknolojilerin hızla yaygınlaşması, özellikle yapay zekâ uygulamalarının öğrencilerin ders çalışma alışkanlıklarını, problem çözme stratejilerini ve öğrenme motivasyonlarını doğrudan etkilemesine yol açmıştır. ChatGPT, Photomath, Khan Academy AI gibi YZ tabanlı araçlar, öğrencilerin yalnızca matematiksel problemlere çözüm bulmalarına yardımcı olmakla kalmayıp, çözüm adımlarını görmelerine, matematiksel mantığı kavramalarına ve bireyselleştirilmiş öğrenme deneyimleri geliştirmelerine olanak tanımaktadır. Bu durum, öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini yönetmeleri, problem çözme stratejilerini geliştirmeleri ve konuyu derinlemesine anlamaları açısından önemli fırsatlar sunmaktadır. Ancak öğrencilerin YZ araçlarına karşı tutumları, kullanım biçimleri ve bu araçların öğrenme süreçlerine etkileri hâlâ sınırlı sayıda nitel araştırmayla ele alınmıştır. Bu nedenle öğrencilerin deneyimlerini ve algılarını doğrudan anlamaya yönelik bir çalışma yapılması büyük önem taşımaktadır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik yaklaşım çerçevesinde yürütülecektir. Çalışma grubu, Erzurum’daki farklı sınıf seviyelerinde öğrenim gören ve gönüllü olarak katılmayı kabul eden 15–20 lise öğrencisinden oluşacaktır. Katılımcıların farklı akademik başarı düzeylerinden ve çeşitli sınıf profillerinden seçilmesi, veri çeşitliliğini artıracak ve elde edilecek bulguların daha kapsayıcı olmasını sağlayacaktır. Veri toplama sürecinde iki ana yöntem kullanılacaktır. Birincisi, yarı yapılandırılmış bireysel görüşmelerdir. Bu görüşmelerde öğrencilere, matematik derslerinde YZ’yi hangi amaçlarla kullandıkları, kullanım sırasında yaşadıkları deneyimler, karşılaştıkları güçlükler ve bu araçlara yönelik etik algılarının neler olduğu sorulacaktır. İkincisi, öğrencilerden bir hafta boyunca YZ kullanımını kaydedecekleri kısa günlükler tutmaları istenecektir. Günlükler, öğrencilerin günlük çalışma rutinlerinde YZ’yi hangi sıklıkla, hangi amaçlarla ve hangi yöntemlerle kullandıklarını gösterecek, görüşme verileriyle birlikte analiz edilecektir. Bu sayede öğrencilerin deneyimleri hem sözlü olarak hem de yazılı olarak belgelenmiş olacak, analizde veri güvenilirliği artırılacaktır. Verilerin analizinde tematik analiz yöntemi kullanılacaktır. Öğrencilerin ifadeleri öncelikle kodlanacak, ardından benzer kodlar bir araya getirilerek temalar oluşturulacaktır. Temaların belirlenmesinde özellikle “öğrenmeye katkı”, “kolaylık ve zaman tasarrufu”, “motivasyon artırıcı etkiler”, “bağımlılık ve tembellik riski”, “etik ikilem” ve “teknolojiye güven” boyutları ön plana çıkarılacaktır. Analiz sürecinde veri üçgenlemesi yapılacak; görüşme ve günlük verileri birlikte değerlendirilerek temaların güvenilirliği sağlanacaktır. Ayrıca, araştırmacı gözlemleri ve notları da analiz sürecine dahil edilerek bulguların geçerliliği artırılacaktır. Bu yaklaşım, öğrencilerin YZ kullanımına ilişkin algılarının farklı boyutlarını kapsamlı şekilde anlamaya olanak sağlayacaktır. Bu çalışmanın eğitimsel katkıları oldukça geniştir. Öğrencilerin YZ kullanımına dair algıları ve yaklaşımları anlaşılırsa, öğretmenler bu teknolojiyi derslerde etkili bir şekilde yönlendirebilecek ve öğrencilerin öğrenme süreçlerine katkı sağlayacak biçimde kullanmalarını teşvik edebilecektir. Ayrıca öğrencilerin YZ kullanımında etik farkındalık geliştirmesi, hazır cevap almak yerine öğrenme sürecine aktif katılım göstermeleri açısından önemlidir. Çalışma, eğitim politikaları ve sınıf içi uygulamalar açısından da yol gösterici niteliktedir. Elde edilecek bulgular, matematik eğitiminde YZ kullanımının sınırları, riskleri ve fırsatlarını anlamak için öğretmenlere ve eğitim araştırmacılarına somut veriler sunacaktır. Bu sayede öğrencilerin teknoloji ile etkileşimleri daha bilinçli ve etkin hâle getirilebilecektir. Sonuç olarak, bu araştırma lise öğrencilerinin matematikte yapay zekâ destekli öğrenmeye yönelik tutumlarını, deneyimlerini ve kullanım biçimlerini kapsamlı ve nitel bir perspektifle ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmanın tasarımı ve yöntemi, hem matematik öğretmenleri hem de eğitim araştırmacıları için model niteliğinde olup, yapay zekânın eğitimde etkili, etik ve bilinçli kullanımına ilişkin stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.