Yayla Koşullarında Nitelikli Sığır Eti Üretmek İçin Oluşturulan Sığırlarda Karkas ve Kesim Özellikleri Arasındaki İlişkinin Kanonik Korelasyon Analizi

Creative Commons License

Yüksel S.

Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi (Online), cilt.9, sa.4, ss.2339-2353, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmanın amacı, Doğu Anadolu Kırmızı ırkını üretim zincirine entegre etmek amacıyla, genç sığırların kesim özellikleri (besi sonu ağırlık (BSA), sıcak karkas randımanı (SKR), baş+ayak+deri ağırlığı (BADA), pelvik yağ+böbrek ağırlığı (PBYA), karkas uzunluğu (KU)) ve seçilen karkas kalite değerleri (pişirme kaybı (PK), Longissimus dorsi kabuk yağı kalınlığı (LDYK), Longissimus dorsi alanı (LDA), mermerleşme skoru (MS), karkas konformasyon skoru (KKS)) arasındaki çok değişkenli ilişkileri incelenmiştir. Çalışmada, Brown Swiss × Doğu Anadolu Kırmızısı (BSDAK), Holstein Friesian × Doğu Anadolu Kırmızısı (HFDAK) ve Brown Swiss × Holstein Friesian (BSHF) melezlerinden oluşan 36 genç sığırın verileri kullanılmıştır. Cinsiyet ve ırka göre kesim özellikleri (Predictor set, U) ve karkas kalite değerleri (Criterion set, V) arasındaki korelasyonları belirlemek için iki veri seti oluşturulmuştur. İstatistik analizlerde beş kanonik boyut çiftinden ilk ikisi, U1V1 ve U2V2, anlamlı bulunmuştur (P<0,01). Standartlaştırılmış kanonik katsayılar analizinde, ana faktörler olarak kabul edilen BSA, SKR ve KU, erkeklerde ortaya çıkan diğer kriter değişkenlerinden anlamlı derecede daha yüksek etkiye sahip bulunmuştur (P<0,01). Kanonik yükleme analizi, SKR, BSA ve BADA'nın, erkeklerde ölçülen U1'i belirlemede en etkili özellikler olduğunu ve kaliteli sığır eti üretimi için bir seçim kriterinin temelini oluşturabileceğini göstermiştir. Çapraz yüklemeler, SKR, BSA ve BADA'nin erkeklerde U1'i belirlemede diğer özelliklerden daha etkili olduğunu göstermiştir. İki değişken setinin (U1 ve V1) birbirine göre değişiminin fazlalık derecesi, erkekler için sırasıyla %94,1 ve %60,6, dişiler için ise %80,9 ve %34,8 olarak bulunmuştur. Sonuç olarak, bu bulgular, nitelikli sığır eti üretimi için erkek ve dişi sığırlara yönelik kanonik korelasyon analizine dayalı seçim kriterlerinin geliştirilmesi ve EAR ırkının üretim zincirine entegrasyonu için lojistik destek sağlayacaktır.
The aim of this study was to explore the multivariate relationships among the slaughter characteristics (final weight (FW), hot carcass dressing (HDrs), head+feets+hide weight (HFHW), pelvic fat+kidney weight (PFW), carcass length (CL) and selected carcass quality values (cooking loss (COL), fat thickness on Longissimus dorsi (FTL), Longissimus dorsi area (LDA), marbling score (MS), carcass conformation score (CCS) of young cattle in order to integrate the EAR breed into the production chain. The data of 36 young cattle were used that consisted of Brown Swiss × Eastern Anatolian Red, BSEAR; Holstein Friesian × Eastern Anatolian Red, HFEAR and Brown Swiss × Hostein Friesian, BSHF. Two data sets were created to determine the correlations between based on sex and breed slaughter characteristics (Predictor set, U) and carcass quality values (Criterion set, V). The first two viz., U1V1 and U2V2 of the five pairs of canonical sizes were significant (P<0.01). In the standardised canonical coefficients analysis, FW, HDrs and CL, which were considered as main factors, have significantly higher effect than the other criterion variables emerging in males (P<0.01). Canonical loading analysis showed that HDrs, FW and PFW were the most influential traits in determining U1 measured in males that could form the basis of a selection criterion for producing quality beef. The cross-loadings showed that HDrs, FW and HFHW were more effective than other traits in determining U1 in males. The degree of of redundancy of change of the two sets of variables (U1 and V1) over each other was found to be 94.1% and 60.6% for males and 80.9% and 34.8% for females, respectively. In conclusion, these findings might enable the development of selection criteria based on canonical correlation analysis for male and female cattle for quality beef production.