Akademik Veri Yönetim Sistemi
ANADOLU 18th INTERNATIONAL CONFERENCE ON APPLIED SCIENCES, Mardin, Türkiye, 19 - 21 Aralık 2025, ss.702, (Özet Bildiri)
Kolesterol, canlı sistemlerde yapısal ve düzenleyici işlevleri bulunan önemli bir lipittir. Bitkilerin kolesterol içermediğine yönelik yaygın kanının aksine, son yıllarda yapılan çalışmalar bitkilerin düşük miktarlarda da olsa kolesterol sentezleyebildiğini ve hem serbest hem de esterlenmiş formlarını bünyelerinde bulundurduklarını ortaya koymuştur. Bununla birlikte, kolesterolün bitkilerdeki fizyolojik ve biyokimyasal rollerine ilişkin bilgiler hâlen sınırlıdır. Özellikle dıştan uygulanan (ekzojen) kolesterolün bitki metabolizması üzerindeki etkilerini inceleyen çalışma sayısı yok denecek kadar azdır. Bu araştırmada, bitkilere uygulanan kolesterolün antioksidan savunma sistemi üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada model bitki olarak mısır (Zea mays L.) ve fasulye (Phaseolus vulgaris L.) kullanılmıştır. Steril edilen tohumlar torf–perlit karışımına ekilmiş ve kontrollü iklim odasında yetiştirilmiştir. Çimlenmenin 12. gününde bitkilere farklı konsantrasyonlarda kolesterol çözeltileri (0, 1, 5, 25, 50 ve 75 ppm) yapraktan uygulanmış; kontrol grubuna saf su verilmiştir. Uygulama sonrası bitkiler üç gün daha aynı koşullarda tutulmuş ve ardından hasat edilmiştir. Çalışılan bitki materyalinde antioksidan enzimlerden askorbat peroksidaz (APX) ve guaiakol peroksidaz (GPX) aktiviteleri belirlenmiştir. Sonuçlar, tüm kolesterol dozlarının mısır bitkisinde APX aktivitesini baskıladığını; buna karşılık fasulyede genelde arttırdığını göstermiştir. GPX aktivitesi ise her iki bitkide kolesterol uygulamasıyla yükselmiştir. Fasulyede en yüksek GPX aktivitesi 50 ppm uygulamasında elde edilirken, mısırda özellikle 5 ve 25 ppm uygulamalarında belirgin artışlar gözlenmiştir. Genel olarak bulgularımız, ekzojen kolesterolün bitkilerde antioksidan savunma sistemini modüle edebildiğini ve türlere özgü farklı tepkiler oluşturduğunu göstermektedir.