COVID-19 Pandemi Döneminde Erzincan Kent Merkezinde Trafik Kazalarının Zaman-Mekân Küpü Yöntemiyle Zamansal – Mekânsal Analizi (2020-2023)

Creative Commons License

KESİK O. A., GÜNEY E.

Doğu Coğrafya Dergisi, cilt.0, sa.55, ss.138-158, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, 2020-2023 döneminde Erzincan kent merkezinde meydana gelen ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarının zamansal ve mekânsal dinamiklerini, COVID-19 pandemisinin etkileri bağlamında incelemektedir. Erzincan, Doğu Anadolu Bölgesi’nde bin kişi başına düşen araç sayısında birinci sırada yer alması ve düşük nüfusuna rağmen yüksek kaza istatistikleri göstermesi nedeniyle çalışma alanı olarak seçilmiştir. Araştırmada; Sıcak Nokta Analizi (Getis-Ord Gi*), Kernel Yoğunluk Analizi ve Zaman-Mekân Küpü Analizi yöntemleri kullanılarak kazaların dağılımı haritalanmıştır. Ayrıca, Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ile kaza risk faktörleri ağırlıklandırılmıştır. Bulgular, COVID-19 kısıtlamalarının yaşandığı 2020 yılında kaza sayılarında belirgin bir düşüş yaşandığını, ancak normalleşme süreciyle birlikte 2023 yılında kaza ve yaralı sayılarının pandemi öncesi seviyeleri aşarak zirve yaptığını ortaya koymuştur. Mekânsal analizler, kaza riskinin Dörtyol kavşağı ve ana arterler üzerinde "yoğunlaşan sıcak nokta" karakteri sergilediğini; AHP sonuçları ise trafik yoğunluğu (%46) ve hızın (%33) temel risk faktörleri olduğunu kanıtlamıştır. Çalışma, elde edilen bulgular ışığında, riskli kavşaklar ve trafiğin zirve yaptığı saatler için yerel ölçekte uygulanabilir trafik güvenliği stratejileri sunmaktadır.
This study examines the spatio-temporal dynamics of fatal and injury-causing traffic accidents in Erzincan city center between 2020 and 2023, specifically focusing on the impacts of the COVID-19 pandemic. Erzincan was selected as the study area due to its unique profile; it ranks first in the Eastern Anatolia Region in vehicle ownership per thousand people (0.320) and exhibits disproportionately high accident statistics relative to its low population. Spatio-temporal patterns were mapped using Hot Spot Analysis (Getis-Ord Gi*), Kernel Density Estimation, and Space-Time Cube Analysis. Additionally, accident risk factors were prioritized using the Analytic Hierarchy Process (AHP). Findings reveal a significant decline in accidents during the 2020 lockdown period, followed by a sharp increase that surpassed pre-pandemic levels, peaking in 2023 during the normalization phase. Spatial analyses identified "intensifying hot spots" along major arterial roads and the "Dörtyol" intersection, while AHP results confirmed that traffic density (46%) and speed (33%) are the primary contributing factors to accident risk. Based on these findings, the study proposes locally applicable traffic safety strategies targeting high-risk intersections and peak hours.