Porphyromonas Gingivalis Aracılı Nöroinflamasyon: Periodontal Hastalık ve Alzheimer Hastalığı İlişkisi

Yalınız G., Öztaş Şahiner G. A.

21th International Medicine and Health Sciences Researches Congress, Ankara, Turkey, 6 - 07 March 2026, pp.131-137, (Full Text)

Publication Type: Conference Paper / Full Text
City: Ankara
Country: Turkey
Page Numbers: pp.131-137
Ataturk University Affiliated: Yes

Chronic inflammation plays a central role in the pathogenesis of many systemic diseases. Periodontal disease (PD) is a chronic inflammatory condition that develops as a result of oral microbial dysbiosis and dysregulation of the host immune response. In recent years, increasing evidence has suggested a biological and clinical association between PD and Alzheimer’s disease (AD). In particular, Porphyromonas gingivalis, a key microorganism involved in periodontal pathogenesis, has been implicated in neurodegenerative processes. Experimental models have demonstrated that this bacterium and its virulence factors, known as gingipains, can enter the systemic circulation, cross the blood–brain barrier, trigger neuroinflammation in the brain, and promote tau protein phosphorylation as well as amyloid-β accumulation. The detection of P. gingivalis DNA and gingipains in the hippocampal tissues of patients with Alzheimer’s disease further strengthens the biological plausibility of this association. Additionally, the measurement of P. gingivalis and pro-inflammatory cytokines through saliva-based biomarkers (salivary markers / SLASO) provides an opportunity to evaluate both periodontal inflammation and potential systemic and neuroinflammatory effects. Data obtained through SLASO have emerged as a potential tool for early diagnosis and monitoring strategies to determine Alzheimer’s risk in individuals with PD. Clinical studies have reported significant associations between tooth loss, periodontal destruction, and cognitive decline. Furthermore, the loss of cognitive function observed in Alzheimer’s disease may impair oral hygiene practices, thereby exacerbating periodontal inflammation. These findings highlight the importance of the bidirectional interaction between PD and AD. Current literature suggests that periodontal infections may contribute to Alzheimer’s pathogenesis through neuroinflammatory pathways; however, further advanced and long-term clinical studies are needed to clarify the causal relationship. Maintaining oral health is therefore considered an important public health strategy for the prevention and potential slowing of neurodegenerative diseases.

Kronik enflamasyon, birçok sistemik hastalığın patogenezinde merkezi bir rol oynamaktadır. Periodontal hastalık (PH), oral mikrobiyal disbiyozis ve konak immün yanıtının düzensizliği sonucu gelişen kronik inflamatuvar bir durumdur. Son yıllarda, PH ile Alzheimer hastalığı (AH) arasında biyolojik ve klinik bir ilişki olabileceğine dair artan kanıtlar bulunmaktadır. Özellikle Porphyromonas gingivalis, periodontal patogenezde anahtar rol oynayan bir mikroorganizma olarak nörodejeneratif süreçlerle ilişkilendirilmektedir. Bu bakterinin ve gingipain olarak adlandırılan virülans faktörlerinin sistemik dolaşıma geçerek kan-beyin bariyerini aşabildiği, beyinde nöroinflamasyonu tetiklediği ve tau protein fosforilasyonu ile amiloid-β birikimini artırabildiği deneysel modellerde gösterilmiştir. Alzheimer hastalarının hipokampal dokularında P. gingivalis DNA’sı ve gingipainlerin saptanması, bu ilişkinin biyolojik plauzibilitesini güçlendirmektedir. Ayrıca, tükürük bazlı biyobelirteçler (salivary markers / SLASO) aracılığıyla P. gingivalis ve proinflamatuvar sitokinlerin ölçümü, hem periodontal inflamasyonun hem de olası sistemik ve nöroinflamatuvar etkilerin değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır. SLASO ile elde edilen veriler, PH’li bireylerde Alzheimer riskinin belirlenmesinde erken tanı ve takip stratejileri için potansiyel bir araç olarak öne çıkmaktadır. Klinik çalışmalar, diş kaybı ve periodontal yıkım ile bilişsel gerileme arasında anlamlı ilişkiler bildirmekte olup, Alzheimer hastalığında görülen bilişsel fonksiyon kaybı ağız hijyenini bozarak periodontal inflamasyonu artırabilmektedir. Bu bulgular, PH ve AH arasındaki çift yönlü etkileşimin önemini vurgulamaktadır. Mevcut literatür, periodontal enfeksiyonların nöroinflamatuvar süreçler aracılığıyla Alzheimer patogenezine katkıda bulunabileceğini düşündürmektedir; ancak nedensel ilişkinin netleştirilmesi için ileri düzey, uzun dönemli klinik çalışmalara ihtiyaç vardır. Oral sağlığın korunması, nörodejeneratif hastalıkların önlenmesi ve ilerlemesinin yavaşlatılması açısından önemli bir halk sağlığı stratejisi olarak değerlendirilmektedir.