ANKARA KENT ÖLÇEĞİNDE OKUL BAHÇELERİNİN BİYOÇEŞİTLİLİĞE KATKISI; ÖZEL ZAFER KOLEJİ KAMPÜS FLORASI

Creative Commons License

Aykun Dikmen B., Yılmaz H.

8th INTERNATIONAL CAPPADOCIA SCIENTIFIC RESEARCH CONGRESS, Nevşehir, Türkiye, 29 - 31 Ocak 2026, ss.229-236, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Nevşehir
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.229-236
  • Atatürk Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Hızla artan antropojenik baskılar ve kontrolsüz kentleşme süreçleri, kentsel ekosistemlerin sürdürülebilirliğini ciddi ölçüde tehdit etmektedir. Bu bağlamda, kentsel yeşil altyapının kritik bileşenlerinden biri olan okul bahçeleri; rekreasyonel alan olmalarının yanısıra, biyolojik çeşitliliğin in-situ (yerinde) korunması, mikro klima dengelemesi ve çevre okuryazarlığının artırılması açısından stratejik ekolojik nişler olarak değerlendirilmektedir. Bu araştırma, Ankara ili ekolojik koşullarında yer alan Özel Zafer Koleji kampüsündeki floristik kompozisyonu ortaya koymak, mevcut bitki taksonlarının taksonomik ve fonksiyonel özelliklerini nicel verilerle analiz etmek amacıyla yürütülmüştür.
Araştırma verileri, bitki gelişiminin aktif olduğu 2025 yılı vejetasyon dönemi (Temmuz ayı) boyunca yürütülen sistematik arazi çalışmaları neticesinde elde edilmiştir. Çalışma sahasında yapılan detaylı envanter taraması sonucunda, toplam 90 farklı bitki taksonuna ait 3373 birey tespit edilerek zengin bir biyoçeşitlilik tablosu oluşturulmuştur. Gerçekleştirilen vejetasyon analizi, alandaki en baskın türün %18,95’lik değeriyle, kentsel kirliliğe toleransı yüksek ve herdem yeşil bir egzotik tür olan Buxus microphylla (Japon şimşiri) olduğunu göstermektedir.
Bununla birlikte, uygulanan fonksiyonel sınıflandırma analizleri, kampüs florasının salt estetik amaçlı egzotik taksonlardan ibaret olmadığını kanıtlamaktadır. Malus domestica (Elma) ve Pyrus communis (Armut) gibi meyve veren türlerin varlığı, alanın "yenilebilir peyzaj" potansiyelini ve gıda güvenliği eğitimine katkısını ortaya koymaktadır. Daha da önemlisi, Tersiyer dönemden günümüze ulaşan relikt ve endemik bir takson olan Liquidambar orientalis (Anadolu Sığlası) varlığı, alanın fitocoğrafik önemini artırmaktadır. Sonuç olarak elde edilen bulgular, okul bahçelerinin rasyonel planlama ilkeleri ve biyofilik tasarım yaklaşımlarıyla ele alındığında; öğrencilerin doğa ile bağını güçlendiren, teorik bilgiyi pratiğe dönüştüren "yaşayan laboratuvarlara" ve biyoçeşitlilik temelli eğitim arboretumlarına dönüştürülebileceğini bilimsel olarak doğrulamaktadır.

Rapidly increasing anthropogenic pressures and uncontrolled urbanization processes pose a serious threat to the sustainability of urban ecosystems. In this context, school gardens—one of the critical components of urban green infrastructure—are evaluated as strategic ecological niches not only for serving as recreational areas but also for the in-situ conservation of biodiversity, microclimate regulation, and the enhancement of environmental literacy. This research was conducted to reveal the floristic composition of the Private Zafer College campus, located within the ecological conditions of Ankara province, and to analyze the taxonomic and functional characteristics of the existing plant taxa using quantitative data.

The research data were acquired through systematic fieldwork carried out during the 2025 vegetation period (July), when plant development is active. As a result of the detailed inventory survey conducted in the study area, a total of 3373 individuals belonging to 90 different plant taxa were identified, establishing a rich biodiversity profile. The vegetation analysis demonstrates that the most dominant species in the area, with a value of 18.95%, is Buxus microphylla (Japanese Boxwood), an evergreen exotic species with high tolerance to urban pollution.

However, the applied functional classification analyses demonstrate that the campus flora does not consist solely of exotic taxa intended for aesthetic purposes. The presence of fruit-bearing species such as Malus domestica (Apple) and Pyrus communis (Pear) reveals the area's "edible landscape" potential and its contribution to food security education. More importantly, the presence of Liquidambar orientalis (Anatolian Sweetgum), a relict and endemic taxon surviving from the Tertiary period to the present day, enhances the phytogeographical significance of the area. Consequently, the obtained findings scientifically validate that when school gardens are addressed through rational planning principles and biophilic design approaches, they can be transformed into biodiversity-based educational arboretums and "living laboratories" that strengthen students' connection with nature and convert theoretical knowledge into practice.