Lozan konferansı sürecinde İsmet Paşa
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEYHAN AKBULUT
Danışman: Erkan Cevizliler
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Lozan Barış Antlaşması 20. Yüzyıl dünyasında Türkiye'nin elde ettiği en önemli başarılardan biridir. Bu antlaşma ile yıllarca süren savaş dönemi noktalandı. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Müttefik Devletleri Osmanlı Devleti ile imzaladıkları Mondros Mütarekesi'ne rağmen ateşkes olmamış gibi hareket ederek işgallere devam etmişlerdi. Bir anlamda bu işgallere tepki olarak başlatılan Milli Mücadele, Mudanya Mütarekesi ile yeni bir boyut kazandı ve Lozan Barış Antlaşması ile de başarıyla sonuçlandı. Mudanya Mütarekesi'ndeki başarısından dolayı İsmet Paşa, Mustafa Kemal Paşa'nın direktifiyle Lozan Barış Konferansı'na Türkiye'yi temsilen gitti. Konferans iki kısımda sürdürüldü. Konferansın birinci dönemi 20 Kasım 1922'de başladı. İngiltere, Fransa, İtalya ve Japonya konferansa, ilgili devletleri davet eden ülkeler oldukları için tüm oturumlara katıldılar. Bunlar dışında Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Sırp-Hırvat-Sloven Devletleri de tüm oturumlarda bulundular. Ayrıca Boğazların statüsünü belirlemek için yapılan oturumlara Sovyet Rusya ve Bulgaristan katıldı. Amerikan heyeti ise sadece gözlemci olarak konferanstaydı. Konferansın birinci dönemi 4 Şubat 1923'te kesildi. Türk milletinin her anlamda bağımsız bir devlet olmak istemesini kabullenmeyen Müttefikler kendi şartlarını içeren bir antlaşma taslağını Türk Heyeti'ne sundular. İsmet Paşa bu taslağı reddetti ve konferans kesildi. 23 Nisan 1923'te konferansın ikinci dönem çalışmaları başladı. Birinci dönem görüşmelerinde yeterince tecrübe edinen İsmet Paşa için ikinci dönem görüşmeleri daha rahat geçti. Nihayetinde 24 Temmuz 1923 günü, tarafların antlaşma metnini ve sözleşmelerini imzalamaları ile konferans sona erdi. İsmet Paşa aldığı tarihi sorumluluğu layıkıyla yerine getirmenin verdiği rahatlıkla ülkesine döndü ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin huzuruna çıktı. Meclis 23 Ağustos 1923'te İsmet Paşa'nın getirdiği Lozan Barış Antlaşması'nı onayladı. İsmet Paşa dönemin şartlarına göre makul bir başarı elde etmişti. Lozan Konferansı'ndan sonra İsmet Paşa artık dünyada tanınan bir diplomattı ve çağdaşı diplomatlarla eşit seviyedeydi.