Erzurum'da Doğal Gaz Kullanımının Hava Kalitesine Etkisinin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Taha AKARSU
Eş Danışman: Ferda Yerdelen Tatoğlu
Danışman: Zeynep Eren
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada Erzurum kent atmosferindeki hava kalitesinin değişimi; Erzurum'da hava kirliliğinin ilk kez görülmeye başlandığı 1978-1979 kış döneminden başlayarak günümüze kadar partikül madde (PM) ve kükürt dioksit (SO2) konsantrasyonları ve meteorolojik parametreler esas alınarak incelenmiştir. Erzurum kent atmosferinde hava kalitesinin değişimini etkileyecek en önemli faktör 2005 yılında kentsel ısınma amacıyla kullanılmaya başlanan doğal gaz olduğu için; doğal gaz tüketim verilerine ait veriler başta olmak üzere nüfus, kentleşme oranı, yakıt türleri ve kullanım miktarları gibi hava kalitesini etkileyebilecek diğer veriler de elde edilen model sonuçlarının değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Yöntem: 1978-2019 yılları arasında Erzurum kent atmosferinde ölçülen PM ve SO2 konsantrasyonları ile nispi nem, ortalama sıcaklık, yağış, rüzgâr yönü ve hızı gibi meteorolojik parametreler arasındaki ilişkiyi incelemek için istatiksel modellerden yararlanılmıştır. Bulgular: PM ve SO2 konsantrasyonları meteorolojik parametrelerden önemli ölçüde sıcaklığa bağlı bulunmuştur. SO2 için 1995 ve 2009 yıllarında ve PM için ise 1995 ve 2006 yıllarında önemli kırılmalar elde edilmiştir. İthal kömüre geçildiği ve yerli, kalitesiz kömürlerin yasaklandığı yıl olan 1995 yılı sonrası öncesine göre PM 93.5 µg/m3-gün; doğal gazın yaygınlaştığı yıl olan 2006 yılı sonrası öncesine göre ise PM 52.3 µg/m3-gün azalmıştır. Benzer sebeplerle 1995 sonrası öncesi döneme göre SO2'nin %54 oranında azaldığı ve doğal gaz kullanım sonrası 2009 yılından itibaren SO2 konsantrasyonlarında önceki döneme göre %90 seviyesinde iyileşme görülmüştür. Sonuç: Kent merkezinde kullanılan yakıtların kontrol altına alınması ve kaliteli yakıt kullanılması, doğal gaz kullanımın yaygınlaştırılması ve merkezi ısıtmada kullanılması, doğru kentleşme faaliyetleri, binalarda enerji verimliliğinin sağlanması gibi temel önlemler ile Erzurum ili hava kalitesinde kalıcı iyileşme sağlanması mümkündür.