Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNA SAVAN
Danışman: Hakan Uslu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Çalışmada Erzurum İlinde yerel pazarlardan ve iş yerlerinden temin
edilen sebzelerin yıkama sularının paraziter bulaş durumununu belirlemek
amaçlanmıştır. Araştırma, gıda güvenliği ve halk sağlığını korumaya yönelik
veriler sağlayarak, yerel pazarlarda kullanılan suyun hijyen standartlarını
değerlendirmeyi ve bu konuda farkındalık oluşturarak önleyici sağlık
tedbirlerinin alınmasına katkıda bulunmak hedeflemektedir.
Materyal ve Metot:
Çalışmada, Erzurum İlinde
Mayıs–Temmuz 2025 döneminde, üç farklı ilçedeki yerel pazar ve manavlardan
temin edilen toplam 12 sebze türüne (tere, marul, kırmızı lahana, roka,
salatalık, maydanoz, nane, yeşil soğan, kabak, mantar, domates, patlıcan) ait
yıkama suları araştırma materyali olarak kullanılmıştır. Örnekler, steril
kilitli poşetlerde parazitoloji laboratuvarına ulaştırılmış, ön yıkama
yapılmadan türüne göre bütün veya uygun kısımları değerlendirilmiştir.
Yıkama için 150–200 mL fizyolojik tuzlu su içinde yaklaşık 150 g’lık
örnekler yıkanarak konmuş ve oda
sıcaklığında bir gece sedimantasyona bırakılmıştır. Ertesi günü protozoal ve
helmint kökenli parazitik yapılar için falkon içindeki örnek santrifüj (2000 rpm, 15 dk) edildikten sonrası
mikroskobik inceleme için hazırlandı. Her numune boyasız, lugol ve metilen
mavisi ile her numuneden iki lam olacak şekilde doğrudan 10× ve 40×
objektiflerle incelenmiştir.
Bulgular:
Bu çalışmada,
12 farklı sebze türünden alınan toplam 98 örnek, protozoon kistleri, helmint
yumurtaları ve larvalarının varlığı açısından incelenmiştir. Genel paraziter
kontaminasyon oranı %57 (n=….? olarak belirlenmiştir.
Çiğ tüketilen yapraklı sebzelerde (marul, roka, nane, maydanoz ve yeşil soğan)
en yüksek pozitiflik oranı (%78) saptanırken, pişirilerek tüketilen sebzelerde
(kabak, patlıcan ve mantar) daha düşük oranlar kaydedilmiştir (p<0.05).
Mikroskobik incelemelerde Giardia intestinalis, Toxoplasma spp., Strongyloides
stercoralis ve Ascaris lumbricoides gibi parazitlere ait farklı
gelişim formları tespit edilmiştir. Protozoonlar arasında en sık rastlanan tür Toxoplasma spp.
ookistleri iken, helmintler içerisinde en yaygın yapı Strongyloides stercoralis
larvalarıdır. Ayrıca, bazı örneklerde bitki zararlıları (böcek larvaları,
yaprak bitleri, serbest akarlar) ile birlikte sık rastlanan serbest yaşayan
siliyat Colpidium colpoda da tespit edilmiştir.
Sonuç:
Çiğ sebzeler,
gıda kaynaklı paraziter ve mikrobiyal enfeksiyonlar için önemli bir risk
taşımaktadır. Bu riskler, tarımsal faaliyetler sırasındaki kontaminasyon,
güvenilir olmayan su kaynakları ve hayvanların sebze yetiştirme alanlarında
bulunmasından kaynaklanmaktadır. Bu riskleri azaltmak için gıda güvenliği ve
hijyen standartlarının iyileştirilmesi, düzenli kontrollerin yapılması ve
halkın bilinçlendirilmesi gerekmektedir.