Erzurum ili yol aydınlatma lambalarının karşılaştırmalı analizi ve etkin aydınlatma yöntemlerinin fiziksel olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fizik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMANUR MUTLU
Danışman: Mutlu Kundakçı
Özet:Amaç: Bu çalışmada Erzurum İli Terminal Caddesi yol aydınlatma armatürlerinin karşılaştırmalı analizi ve etkin aydınlatma yöntemlerinin fiziksel olarak değerlendirilmesi yapılmıştır. Önemi her geçen gün artan elektrik enerjisinin en büyük kullanım alanlarından biri olan dış aydınlatmada ana hedef enerji verimliliğini artırmak, enerji maliyetlerini düşürmek ve çevresel etkilerini azaltmaktır.. Dış aydınlatmadan kasıt şehirlerin sokakları, parklar, bahçeler, yollar, otoyollar, tarihi yapılar gibi kamuya açık kapalı olmayan alanların aydınlatılmasıdır. Dış aydınlatmanın ana hedefi doğrultusunda farklı armatür çeşitlerinin verimli aydınlatmaya etkisi bu çalışma bünyesinde incelenmektedir. Yöntem: Bu çalışmada yol aydınlatma armatürlerinin, yol aydınlatma sınıfı ve kriterlerine bağlı olarak karşılaştırmalı analizi için Erzurum ili Terminal Caddesi seçilmiştir. Çalışma alanı olarak seçmiş olduğumuz Terminal Caddesi'nin belediye onaylı imar planı alınarak yolun fiziksel özellikleri, yol aydınlatma sınıf- kriterleri, Yol Aydınlatmaları Teknik Şartnamesinde belirtilen değerler Dialüx aydınlatma programına girilerek caddede kullanılabilecek azami güçteki aydınlatma armatürleri hesaplanmıştır. Hesaplanan bu azami güçteki aydınlatma armatürleri, sodyum buharlı aydınlatma armatürü ve LED aydınlatma armatürü için aynı yol üzerinde ayrı ayrı tespit edilmiştir. Ardından Terminal Caddesi üzerinde sodyum buharlı ve LED aydınlatma armatürleri; 35 metre aralıklarla, 20 adet, 12 metre uzunluğunda galvaniz poligon aydınlatma direği kullanılmak suretiyle b-PRO programında proje çizimi yapılarak teknik hesaplar; güçleri, güç tasarruf oranları, gerilim düşümü, aydınlatma alanı, aydınlatma tesis maliyeti gibi kriterler baz alınarak karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmalarda CIE (Uluslararası Aydınlatma Komisyonu), Avrupa Birliği Standartlar (CEN) ve TEDAŞ'ın belirlemiş olduğu yol aydınlatma standartları göz önüne alınmıştır. Bulgular: Programda yapılan çizimlerden sonra sodyum buharlı aydınlatma armatürü ile LED aydınlatma armatürü için yapılan teknik hesaplamalar; güçleri, güç tasarruf oranları, gerilim düşümü, aydınlatma alanı, aydınlatma tesis maliyeti gibi kriterler baz alınarak yapılan karşılaştırmalar neticesinde elde edilen bulgular şöyledir: Armatür güçleri, güç tasarruf oranı, gerilim düşümü hesaplarında LED armatürün daha avantajlı olduğu ancak aydınlatma tesis maliyeti hesabı, aydınlatılan alan hesabında sodyum buharlı armatürün daha avantajlı olduğu anlaşılmıştır. Sonuç: Sodyum Buharlı armatür ile LED armatürün diğer avantajları ve dezavantajları göz önüne alındığında dezavantaj oranları ihmal edilebilir düzeydedir. Yapılan değerlendirmeler neticesinde tesislerimizde LED armatürlerin kullanımının avantajlı olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Aydınlatma Armatürü, LED, B-Pro Programı, Dialüx Aydınlatma Programı