Bingöl Yöresi Geleneksel Halk Oyunlarında İcra Edilen Müzikler Üzerine Bir Araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, TÜRK MÜZİĞİ ÇALIŞMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM BURTAŞKIRAY
Danışman: Sinan Haşhaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada, Bingöl yöresi halk oyunlarında icra edilen ezgilerin belirlenmesi ve bu ezgilerin notaya alınarak müzikal özelliklerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, ulaşılabilen Bingöl yöresi halk ezgilerinin kayıt altına alınarak bu ezgileri alan yazına kazandırmak ve bu yolla unutulmaya yüz tutmuş bazı yöre ezgilerini gelecek kuşaklara öz dokularıyla aktarmak hedeflenmektedir. Yöntem: Bingöl yöresi halk oyunlarına eşlik eden müziklerin incelenmesini amaçlayan bu araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama modeline dayalı olarak yürütülmüştür. Tarama modeli, mevcut literatürden, saha verilerinden ve kaynak kişilerle yapılan görüşmelerden elde edilen bilgiler doğrultusunda bir değerlendirme yapma imkânı sağlamaktadır. Bu doğrultuda, Bingöl yöresi halk oyunlarında öne çıkan çeşitli hususiyetler literatür taramasıyla elde edilmiş ve elde edilen bilgiler ilgili bölümlerde sunulmuştur. Araştırmada halk ezgilerinin belirlenmesi ve notaya alınması sürecinde, çeşitli görsel-işitsel kaynaklar taranmış ayrıca Bingöl yöresinde halk oyunu ezgilerini icra eden müzisyenlerin icraları kayıt altına alınmıştır. Elde edilen icra kayıtları doküman analizi yöntemiyle incelenerek tasnif edilmiş ve son olarak örneklem grubu olarak belirlenen ezgiler notaya alınarak müzikal özellikleri açısından yorumlanmıştır. Bulgular: Bingöl yöresi halk oyunlarında icra edilen ezgilerin büyük çoğunluğunun davul ve zurna eşliğinde icra edildiği tespit edilmiştir. Bu ezgilerin genellikle hızlı tempolu yapılarının, yöre oyunlarındaki dinamik yapılarla aynı paralelde olduğu görülmüştür. Halk oyunlarında icra edilen ezgilerin kuşaktan kuşağa aktarıldığı ve icra biçimlerinin çoğunlukla usta-çırak ilişkisiyle sürdürüldüğü belirlenmiştir. Ayrıca düğün, bayram ve sosyal dayanışma etkinliklerinde bu müziklerin önemli bir rol oynadığı gözlemlenmiştir. Araştırma doğrultusunda Bingöl yöresine ait olan halk oyunu ezgilerinin birçoğunun çeşitli arşivlerde kayıt altına alınmadığı tespit edilerek alan araştırması kapsamında on tane ezgi, yörede yaşayan icracılardan derlenerek notaya alınmıştır. Bingöl halk oyunları ve bu halk oyunlarında icra edilen ezgilerin genel müzikal özelliklerine yönelik elde edilen bulgular ilgili bölümlerde sunulmuştur. Sonuç: Araştırma doğrultusunda; Bingöl yöresi halk oyunu eşliklerinde seslendirilen ezgilerin, bölgeye özgü karakteristikler taşıdığı ve bu ezgilerin halk oyunlarında çok önemli bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Araştırma sürecinde notaya alınarak incelenen ezgilerin; 4/4, 5/8, 6/8, 6/4, 10/8'lik yapılarda olmakla birlikte 4/4'lük yapıların öne çıktığı, makamsal açıdan ise Uşşak makamı başta olmak üzere, genellikle Çargâh makamı ve Hicaz makamı duyum etkilerine sahip oldukları sonuçlarına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bingöl Yöresi, Halk Oyunları, Bingöl Yöresi Halk Oyunları, Halk Oyunu Eşlik Müzikleri, Davul-Zurna.