Kars Çayı ve Çevresinin Kentsel Ekolojik Koridor Olarak Tasarlanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVVA NUR GEÇENER
Danışman: Mehmet Akif Irmak
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, Kars Çayı örneğinde kent içerisinden geçmekte olan akarsuların ekolojik koridor kapsamında ele alınarak kent ekosistemine ve kentte yaşayan canlılara katkılarını vurgulamaktır. Teknolojik ve ekonomik gelişmeler, kentlere olan ilgiyi artırmaktadır. Bu durum kentlerde, yoğun nüfusa ve hızlı kentleşmeye neden olmaktadır. Hızlı ve kontrolsüz kentleşme; hava kirliliği, su kirliliği, trafik ve doğal kaynakların tüketimi gibi çeşitli olumsuzluklara yol açmaktadır. Tüm bunlar, iklim değişikliği ve doğal afetlerin kentler üzerindeki yıkıcı etkisini artıran ve kentleri tüm canlılar için yaşanmaz hale getiren unsurlardır. Bu çalışma, kentlerin yaşanabilirliği ve sürdürülebilirliği noktasında büyük pay sahibi olan kentsel ekolojik koridorların önemine dikkat çekmektedir. Çalışmanın ayrıca Türkiye'de gelecekte yapılacak araştırmalara ve uygulamalara kaynak niteliğinde olabileceği düşünülmektedir. Yöntem: Çalışmanın ana materyalini, Kars kent merkezinden geçen yaklaşık 12 km uzunluğundaki Kars Çayı ve çevresi oluşturmaktadır. İlk olarak alan hakkında veriler toplanmış ve saha çalışması yapılmıştır. Literatür taraması ve çalışma alanı ile ilgili görüşlerin alındığı anket çalışması sonrası tasarıma yön verecek fonksiyonlar belirlenmiştir. Elde edilen bilgiler ışığında Kars Çayı Kentsel Ekolojik Koridoru öneri tasarımlar geliştirilmiştir. Anket sonuçları SPSS 25 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Tasarım sürecinde AutoCad 2022, Adobe Photoshop 2020, SketchUp Pro 2021 ve Lumion 10.5 programlarından destek alınmıştır. Bulgular: Kars Çayı ve çevresine yönelik yapılan anket çalışmasında, katılımcıların cinsiyet fark etmeksizin alandan beklentileri öncelikli olarak çevre düzenlemeleri, yeşil alanların oluşturulması ve temizlik-bakım çalışmalarının artırılması yönünde olmuştur. Ankete katılanların yaş grubu artıkça, Çay ve çevresindeki kullanımları yetersiz buldukları anlaşılmıştır. Anket sonuçlarına genel olarak bakıldığında, Çay ve çevresinin beklentileri karşılamadığı anlaşılmış özellikle bakımsız ve kirli bir görünüme sahip olduğu vurgulanmıştır. Cinsiyet ve eğitim seviyesine bakılmaksızın Kars Çayı ve çevresinde kentsel ekolojik koridor önerisinin gerekli olduğu düşünülmüştür. Sonuç: Kent içi doğal unsurlar olan akarsuların, yeşil alanlar ile kurgulanarak yerli fauna ve flora için yaşam alanına dönüşebilmesi ve kent halkının rekreasyon hizmetlerini karşılayabilecek fonksiyonlarla donatılması, kentsel yaşam kalitesini büyük ölçüde artırmaktadır. Sürdürülebilir çevrenin varlığını destekleyen bu tür planlamalarda akarsuların doğal yapı ve fonksiyonlarına zarar verecek uygulamalardan kaçınılması gerektiği unutulmamalıdır. 12 km uzunluğundaki Kars Çayı Kentsel Ekolojik Koridoru'nun; Kars kentine yeşil alan ve rekreasyon hizmeti sunması, ekolojik ve estetik işlevleriyle kent iklimini iyileştirerek sağlıklı bir kent görünümüne katkı sağlaması beklenmektedir.