Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TURHAN ÇELİK
Danışman: İdeal Beraa Yılmaz Kartal
Özet:
Giriş ve Amaç: Dünya Sağlık
Örgütü sağlık okuryazarlığını “Okuryazarlıkla alakalı olarak bireyin ömür boyu
hayat kalitesini iyileştirerek, hastalıklarını önleyip, sağlığını koruyup,
geliştirerek kendine hedefler koyması ve bunlarla doğru karar alabilmesi için
gereken sağlık bilgisiyle sağlık hizmetlerine ulaşabilme, anlayabilme,
değerlendirebilme, uygulayabilme isteği ve kapasitesidir” şeklinde
tanımlamıştır. Düşük sağlık okuryazarlığı seviyesi koruyucu sağlık hizmetlerini
az oranlarda kullanmaya, tıbbi önerilerde uyumsuzluğa, bireyin sağlık halinin
kötü olduğunu anlamada yetersizliğe, sağlık harcamalarıyla birlikte mortalite
ve morbiditede artışa neden olmaktadır. Antibiyotikler,
bakterilerin neden olduğu enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde hayati öneme
sahip ilaçlar arasında yer almakta ve hekimler tarafından sıkça reçete
edilmektedir. Dünya genelinde en fazla kullanılan ilaç grubunu oluşturan
antibiyotikler, aynı zamanda en gereksiz yere kullanılan ilaçlar arasında da
yer almaktadır. Bu
araştırma, aile sağlığı merkezlerine başvuran ebeveynlerde sağlık okuryazarlığı
ile ebeveynlerin antibiyotik algıları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız
Şubat-Mayıs 2025 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile
Hekimliği Anabilim Dalı’na bağlı Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri’nde yapılmıştır.
Çalışmaya Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri’ne kayıtlı 344 ebeveyn dahil edilmiş
olup veriler yüz yüze anket yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmanın verileri; Kişisel Bilgi
Formu,
Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOÖ) ile Anne ve Babaların Antibiyotik Algıları (ABANA) Ölçeği kullanılarak
toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılmıştır.
İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular:
Katılımcıların
yaş ortalaması 38,29±7,02 yıl olup, %65’i kadın, %55’i ev hanımıdır. Katılımcıların Sağlık Okuryazarlığı
Ölçeği toplam puan ortalaması 94,37±13,17 iken Anne ve Babaların
Antibiyotik Algıları (ABANA)
Ölçeği toplam puan ortalaması 105,89±13,82 olarak saptanmıştır. Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanı ile Anne ve
Babaların Antibiyotik Algıları Ölçek toplam puanları arasında istatistiksel
olarak anlamlı, pozitif yönlü ve orta düzeyli bir ilişki bulunmuştur. Bununla
birlikte; katılımcıların eğitim düzeyi, mesleği, aile gelir düzeyi, aile tipi, çocuk
sayısı ile sağlık okuryazarlığı ve antibiyotik algıları arasında istatistiksel olarak anlamlı
farklılık bulunmuştur.
Sonuç: Sağlık okuryazarlığı düzeyinin yüksekliği, ebeveynlerde daha iyi
antibiyotik algısı ile ilişkilidir. Bu bağlamda
toplumun sağlık okuryazarlığı düzeyinin yükseltilmesiyle ilgili çalışmalar
yapılması bireylerin
antibiyotikler hakkındaki algı ve davranışlarını olumlu yönde değiştirebilir.
Anahtar kelimeler: Sağlık
Okuryazarlığı, Antibiyotik Algısı, Aile Hekimliği