Sıbt b. el-Acemî (Ö. 841) ve et-Tebyîn li-Esmâi'l-Müdellisin adlı eseri bağlamında hadisçiliği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF ÖZMEN
Danışman: Fuat Karabulut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hadisler sened ve metin olmak üzere iki esas üzerine bina edilmiştir. Hadis bilginleri de ilk asırlardan itibaren gayretlerini sened ve metni doğru anlamaya teksif etmişlerdir. Bu iki esası doğru bir şekilde değerlendirmek için birçok eser telif etmişler ve bir usûl vazetmişlerdir. Hadis metinlerini doğru anlamak için akıl, Kur'an ve diğer hadis metinleriyle çelişmeme gibi genel kriterler belirlemişlerdir. Bunun yanı sıra sened ile ilgili ise cerh-tadil ilmini ortaya koymuşlar ve biyografi alanında çok geniş bir edebiyatın oluşmasında aktif bir rol oynamışlardır. Esasında bu durum hadis bilginlerinin sened ve metin denkleminde keyfi ve indi anlayışlardan ne denli uzak durduklarını göz önüne sermektedir. Bu durumu daha yakından görmek için araştırmamızda hadis ilmi ve bilhassa rical ilmi ile ilgili birçok eser kaleme alan, hicri dokuzuncu asırda vefat eden Sıbt b. el-Acemî ve et-Tebyîn li Esmâi'l-Müdellisîn adlı eserini inceledik. Bu itibarla İbnü'l-Acemî'nin hayatını ve ilmi kişiliği hakkında gerekli bilgileri aktardıktan sonra genel manada Tedlis konusunu ve İbnü'l-Acemî'nin tedlis konusu ile ilgili yaklaşımlarını ele aldık. Araştırmanın devamında et-Tebyîn adlı eserinden hareketle İbnü'l-Acemî'nin müdellis ravilere dair yaklaşımını ele aldık. Ayrıca aynı ravi hakkında yapmış olduğu değerlendirmelerin tutarlılığını tespit etmek amacıyla Kütüb-i Sitte ravilerine dair yazdığı Nihâyetü's-Sûl adlı eserini de göz önünde bulundurduk. Araştırmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, kapsamı, kaynakları, metodu ve amaçlarından bahsettik. Birinci bölümde Sıbt b. el-Acemî'nin hayatını ve ilmi kişiliğini ele aldık. İkinci bölümde ise İbnü'l-Acemî'nin et-Tebyîn adlı eserinden hareketle tedlis kavramına ve müdellis ravilere dair değerlendirmelerini serdettik. Anahtar Kelimeler: Hadis, Tedlis, Sıbt b. el-Acemî, et-Tebyîn