Geçiş metallerinin valens elektron yapılarının x-ışını şiddet oranları vasıtasıyla belirlenmesi, x-ışını şiddet oranlarının tavlama sıcaklığına bağlı davranışlarının incelenmesi, alaşımlar için etkin atom numaraları ve elektron yoğunluklarının tayini

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İBRAHİM HAN

Danışman: Lütfü Demir

Özet:

Bu çalışma üç kısımdan oluşmaktadır. Bu kısımlardan ilki 3d geçiş metali alaşımlarında K ? /K ? X-ışını şiddet oranı ölçümleri kullanılarak geçiş metalleri için valens elektron konfigürasyonlarının belirlenmesi ile ilgilidir. Valens elektron yerleşimlerini elde etmek amacıyla, ölçülen K ? /K ? X-ışını şiddet oranları multikonfigürasyon Dirac-Fock hesaplamalarının sonuçları ile karşılaştırıldı. Alaşımlarda 3d geçiş metallerinin valens elektron yerleşimleri saf metallere göre farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar alaşımlarda yeniden düzenlenme (delokalizasyon) ve/veya yük transfer olgularından kaynaklanmaktadır. Aynı grubun bazı alaşımları için delokalizasyon ve yük transferi diğerlerinden daha büyük ve zıt yönlüdür, bu yüzden bu alaşımlarda elektron yerleşimi farklıdır.İkinci kısımda, 3d geçiş metallerinin K ? /K ? X-ışını şiddet oranları üzerine tavlama sıcaklığının etkisi araştırıldı. Numuneler düzenli adımlarla artan sıcaklıklarda tavlandı ve her bir tavlama işleminden sonra numunelerin K ? /K ? X-ışını şiddet oranları ölçüldü. Bu ölçümlerin sonuçları K ? /K ? X-ışını şiddet oranlarının, tavlama sıcaklığına da bağlı olduğunu göstermiştir.Bu çalışmanın üçüncü kısmında; çeşitli foton enerjileri için saf 3d geçiş metalleri ve onların farklı kompozisyonlarındaki alaşımlarının toplam kütle soğurma katsayıları ölçüldü ve teorik kütle soğurma katsayıları karışım kurallı dikkate alınarak da hesaplandı. Ardından toplam atomik ve elektronik tesir kesitleri, etkin atom numaraları ve elektron yoğunlukları bu kütle soğurma katsayıları kullanılarak deneysel ve teorik olarak belirlendi. Bu parametreler için alaşım kompozisyonlarına ve foton enerjilerine bağlı olarak farklı değerler elde edildi.