Osmanlı şairleri ve Farsça naʿtları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi Ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HÜMEYRA DEMİR

Danışman: Ayşe Hilal Kalkandelen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Osmanlı dönemi şairlerinin Farsça şiir geleneği çerçevesinde kaleme aldıkları na't örneklerini tespit etmek ve bu metinleri anlam bütünlüğü içinde Türkçeye çevirmek amacıyla hazırlanmıştır. Na't, İslam edebiyatlarının ortak türlerinden biri olup, Hz. Peygamber'i öven manzum eserlerdir. Osmanlı sahasında çok sayıda şairin Farsça şiir yazdığı bilinmekle birlikte, bu şairlerin Farsça na't örnekleri oldukça sınırlı sayıda incelenmiştir. Bu eksikliği gidermek amacıyla yürütülen çalışmada, öncelikle Farsça şiir yazdığı bilinen Osmanlı şairleri tespit edilmiş, ardından bu şairlerin divanları ve diğer Farsça şiir içerikli eserleri taranarak yalnızca na't türündeki şiirler belirlenmiştir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; başta Süleymaniye Kütüphanesi olmak üzere farklı yazma eser kütüphanelerinden elde edilen metinler karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve Farsça yazılmış na'tlar, şiirsel üslubu korunarak Türkçeye çevrilmiştir. Böylece, Farsça na't geleneğine katkı sunan Osmanlı şairlerinin metinleri bir araya getirilmiş, araştırmacılar için erişilebilir hâle getirilmiştir. Çalışma, bu yönüyle edebiyat tarihi açısından önemli bir kaynak niteliği taşımakta ve ileri düzey araştırmalara zemin hazırlamaktadır.