Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL YÜCEL
Danışman: Muhammed Çiftçi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinde problemli internet kullanımının riskli davranışları yordayıp yordamadığını araştırmak ve problemli internet kullanımı ile riskli davranışları cinsiyet, okul türü, sınıf düzeyi, sosyoekonomik durum, anne eğitim düzeyi ve yılsonu not ortalaması değişkenleri temelinde incelemektir. Yöntem: Araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Erzurum ilinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi liselerde öğrenim görmekte olan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise evren içerisindeki farklı ortaöğretim kurumlarından uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 661 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Gençtanırım-Kuru (2014) tarafından geliştirilen "Riskli Davranış Ölçeği-Ergen (RDÖ-E)", Ceyhan ve Ceyhan (2014) tarafından geliştirilen "Problemli İnternet Kullanım Ölçeği-Ergen (PİKÖ-E)" ve araştırma amaçlarına göre araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizi SPSS 22 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Veri analizinde Bağımsız Gruplar t Testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson Çarpım Momentler Korelasyon Katsayısı ve Regresyon Analizi tekniklikleri kullanılmıştır. Bulgular: Yapılan analizlerde lise öğrencilerinin riskli davranışlarının cinsiyete, okul türüne, sınıf düzeyine, sosyoekonomik duruma, anne eğitim düzeyine ve yılsonu not ortalamasına göre anlamlı farklılık gösterdiği görülmektedir. Problemli internet kullanımları ise yaşa, sınıf düzeyine ve yılsonu not ortalamasına göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Riskli davranış ölçeği ile problemli internet kullanım ölçeği arasında pozitif yönlü orta düzey bir ilişki olduğu görülmektedir. Ayrıca problemli internet kullanımının öğrencilerin riskli davranışlarını yordamada önemli bir faktör olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar: Öğrencilerde görülen problemli internet kullanımı arttıkça riskli davranışlar da artmaktadır. Problemli internet kullanımı öğrencilerin riskli davranışlarının %19'unu açıklamaktadır. Riskli davranış ölçeği puanlarına bakıldığında erkek öğrencilerin ortalaması kızlardan, sınıf düzeyine göre bakıldığındaysa 9. sınıf öğrencilerinin puanları diğer sınıf düzeylerinden yüksek görülmektedir. Okul türüne bakıldığında fen lisesi öğrencilerinin riskli davranış puanları diğer okul türlerinden daha az görülürken, sosyoekonomik durumu yüksek olan aile çocuklarında riskli davranışların daha fazla görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Yılsonu not ortalaması düştükçe riskli davranışların arttığı, annesi lise mezunu olan öğrencilerde annesi diğer eğitim seviyelerine sahip olanlara göre anlamlı bir fark oluştuğu görülmektedir. Problemli internet kullanımı ise yaş ve sınıf düzeyine göre anlamlı şekilde farklılaştığı, bu iki değişken arttıkça internet kullanımının azaldığı görülmektedir. Yılsonu not ortalamasının da anlamlı olarak farklılaştığı, internet kullanımının yıl sonu not örtalaması 60 ve altında olanlarda fazla olduğu, 90-100 arasında olanlarda ise en az olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: riskli davranışlar, internet kullanımı, problemli internet kullanımı, ergen