Türkiye'de endemik olarak yetişen centranthus longiflorus bitkisinin fitokimyasal içeriğinin belirlenmesi ve sitotoksik aktivitesinin araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞEYMA BAKIRCI

Danışman: Hakan Aşkın

Özet:

Kadınlarda görülen kanser tipleri arasında meme kanseri ilk sırada yer almaktadır. Her 100 kadından 12,5'i meme kanserine yakalanma riski ile karşı karşıyadır. Günümüzde kemoterapinin olumsuz etkilerine karşı özellikle bitki ve bitki ekstraktlarının kullanıldığı alternatif tedavi yolları üzerindeki araştırmalar yoğunlaşmıştır. Bitki ve bitki ekstraktlarının kanser hücrelerinin aşırı çoğalmalarını engelleyici etkileri (sitotoksik etkileri) sahip oldukları kimyasal bileşenlerine dayandırılmıştır. Centranthus longiflorus (Valerianaceae), alternatif tıpta sakinleştirici ve antispazmodik amaçlar için kullanılmaktadır. Geleneksel Türk ilaçlarında kullanılan Türkiye orjinli C. longiflorus bitkisi uyku bozuklukları için kullanılmasına rağmen ailesel hiperkolesterolemi, diyabet, koroner arter hastalıkları ve kanser için in vitro biyolojik aktiviteleri araştırılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, meme kanseri hücre hattı (MCF-7) üzerinde C. longiflorus'un sitotoksik etkilerini ve bununla ilişkili muhtemel mekanizmayı göstermektir. C. longiflorus'un tüm bitki kısımlarından elde edilen bitki ekstraktı Agilent GC-MS sistemi kullanılarak analiz edildi. C. longiflorus'un doz ve zaman bağımlı sitotoksik aktivitesi MTT hücre proliferasyon deneyi ile değerlendirildi. Analizler için üreticinin protokolü izlendi. Daha sonra CDK1, CDK4, p53 ve β-aktin genlerinin mRNA ekspresyon seviyeleri Real Time PCR ile belirlendi. MCF-7 meme kanseri hücreleri üzerinde antiproliferatif etki test edildiğinde bu ekstrakt, IC50> 50 µg/µl aralığında önemli IC50 değeri gösterdi. C. longiflorus'un etanolik ekstraktı, negatif kontrole kıyasla MCF-7 hücrelerine karşı seçici toksisite gösterdi. Sonuçlarımıza göre MCF-7 hücrelerindeki canlılığın C. longiflorus'un 50 μg/µl dozunda %53'e kadar düştüğü gözlendi. CDK1, CDK4 ve p53 genlerinin ekspresyon seviyelerinde değişiklikler belirlenmesine rağmen bu değişiklikler istatistiksel olarak önemli değildi (p>0,05). Bu sonuçlar, C. longiflorus'un etanolik ekstraktının kanser hücrelerinin proliferasyonunu azaltabildiğini belirtmektedir ve gelecekte yeni antikanser ilaçların geliştirilmesinde umut vaad edici bir role sahip olabilir.