TÜRKİYE’DE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN BELİRLEYİCİLERİNİN ÇEKİM MODELİ İLE ANALİZİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Veysel DEGEN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Özge BUZDAĞLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Doğrudan yabancı yatırım, yurtiçinde yerleşik olan kuruluşların yabancı ülkelerde yeni bir üretim tesisi kurmak, mevcut bir tesisi satın almak ya da o tesise ortak olmak gibi yollarla yatırım yapması olarak tanımlanmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımlar üretim eksikliği, sermaye ve tasarruf yetersizliği çeken özellikle gelişmekte olan ülkeler açısından önemli bir ekonomik gösterge olup, ülkelerin gelişme ve kalkınma düzeylerini etkileyen faktörler arasında yer alır. Doğrudan yabancı yatırımlar istihdamda, sermaye stokunda ve üretimde artışın sağlanmasına katkıda bulunmakla birlikte yönetim ve üretim bilgisinin de diğer ekonomik alanlara yayılmasına yardımcı olur. Küreselleşmeyle birlikte doğrudan yabancı yatırımların hacmi de artış göstermiş ve dolayısıyla ülkelerin bu tür yatırımları çekmesinde etkili olan faktörlerin tespit edilmesi araştırmacılar açısından önemli hale gelmiştir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, Türkiye'de 2000-2017 yılları arasında gerçekleşen doğrudan yabancı yatırımların belirleyicilerini çekim modeli ile analiz etmektir. Çalışmada, 2000-2017 döneminde kesintisiz her yıl Türkiye'ye doğrudan yabancı yatırım yapan 26 ülke ele alınmıştır. Modelde Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı yatırımlar bağımlı değişken olarak alınmış, bağımsız değişkenler olarak ise çekim modelinin temel değişkenleri (Türkiye ve kaynak ülkenin GSYH'leri, nüfusları ve iki ülkenin başkentleri arasındaki mesafeleri) ile Türkiye'nin yolsuzluk endeksine, ekonomik özgürlük endeksine, reel efektif döviz kuru endeksine, faiz oranına ve serbest ticaret anlaşmasına üyeliği temsil eden bir kukla değişkene yer verilmiştir. Panel veri analizi sonuçlarına göre kukla değişken haricindeki tüm değişkenlerin doğrudan yabancı yatırımlar üzerinde istatistiki açıdan anlamlı etkiye sahip olduğu görülmüştür