DOĞU KARADENİZ YÖRESİNDE ÜRETİLEN BAZI ÇAYLARIN ALÜMİNYUM AKÜMÜLASYON DAĞILIMININ BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet ALKAYIN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nesrin YILDIZ
Özet:Çay (Camellia sinensis) ülkemizde ve dünyada en popüler içeceklerden biridir. Çay gibi doğal gıda materyalleri ve özellikle gıda katkı maddesi olarak alüminyum (Al) bileşiklerini içeren gıdalar halk için alüminyum maruziyetinin ana yolunu temsil eder. Bu araştırma çalışmasının amacı; Doğu Karadeniz bölgesinde yaygın olarak tüketilen ve tüm ülkemize pazarlanan farklı çay markalarına ait çay çeşitlerinin, makro-mikro besin maddelerinin (özellikle toplam Al birikimi ve infüze Al) içeriğinin belirlenmesidir. Bu amaçla, Doğu Karadeniz bölgesinde yaygın olarak üretilen 54 farklı siyah çay örneği toplanmıştır. Çay örneklerinin Toplam besin elementi içerikleri (azot hariç) ve alüminyum içerikleri nitrik-perklorik asit ile yaş yakma yöntemiyle elde edilen çözeltide belirlenmiştir. Infüze olan Alüminyum; 1 g öğütülmüş siyah çay parçacıklarına 40 ml destile sıcak su eklenmiş (20 dak) ve daha sonra analiz için süzülen berrak bir çözeltide Al konsantrasyonu belirlenmiştir. Sonuç olarak, siyah çay örneklerinin toplam alüminyum içeriği referans aralıkta bulunmuştur.. Ancak, alüminyumun infüzyon ekstraktındaki çözünürlüğü WHO / UE referans değerlerine göre çok yüksek yani toksik düzeyde ( > 0,2 ppm) bulunmuştur. Toplam Alüminyumdan, deme geçen ( infüze olan) Al oranı, % 1.56- 1.16 arasında değişmiştir. Sıcak suda demlenen çay örneklerinin ince öğütülmüş olmasının (süzme poşet çaylar gibi) hızlı ve fazla miktarda infüzyon etkeni olabileceğinin de muhtemel olduğuna dikkat çekilmiştir. Diğer taraftan yaşlı çay yapraklarının genç yapraklardan daha fazla miktarda Al akümüle etmesi nedeniyle, araştırmada kullanılan çay örneklerinin yaşlı yaprakların hasat ürünü olduğu da diğer bir olasılıktır. Çay tüketiminde insan bünyesine geçen yüksek Alüminyum düzeyinin sağlık açısından uzun metrajlı çalışmalarla insanlar üzerindeki olası etkisinin sağlık otoriteleri tarafından değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.