Doğubayazıt İlçe Merkezi'nin Coğrafi Etüdü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1996
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Faruk Kaya
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Kenan ARINÇ
Özet:Araştırma konumuzu oluşturan Doğubayazıt İlçe Merkezi Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Murat Bölümü'nde, Ağrı İli sınırları içinde yer almaktadır. İdari bakımdan Ağrı iline bağlı olan Doğubayazıt, Ağrı İl merkezine 95 km. uzaklıkta bulunmaktadır. Doğubayazıt ilçesi yönetim alanı yaklaşık 2 383 km2 kadardır. Üçe, kuzeyinde Ağrı Dağı ve İğdır, batısında Diyadin ve Taşlıçay, güneyinde Muradiye (Van) ile sınırlandırılmıştır. Doğu ve güneydoğu sınırını ise, Türkiye İran Devlet sınırı oluşturmaktadır. Doğubayazıt ilçesinde idari bakımdan iki belediye teşkilatı ve 85 adet köy yerleşmesi bulunmaktadır, Doğubayazıt İlçe Merkezi'nin nüfusu 1990 yılı itibarıyla 35 213 kişiden oluşuyordu. İnceleme sahası, Doğu Anadolu Bölgesinin en önemli doğal yol güzergahlarından biri olarak bilinen ve Doğu Karadeniz kıyılarının önemli bir limanına sahip Trabzon'u, Erzurum üzerinden Tebriz'e bağlayan ticaret yolu koridoru içerisinde yer almaktadır. Tarihin her döneminde önemini korumuş bu yol güzergahıyla bağlantılı olarak sahada yerleşmenin tarihi çok eskilere giderek M.Ö. 4.000 yıllarına kadar uzandığı görülür. Bu tarihi yol güzergahı günümüze gelinceye kadar önemini korumuştur. Bugün bu tabii yol güzergahı E-23 transit karayolu adını alarak, Doğubayazıtm gelişmesinde önemli bir rol oynamıştır. Araştırma sahasında tanm alanım oldukça sınırlı olup, toplam arazinin % 46'sı Çayır ve mera alanlarından meydana gelirken, % 17'si verimsiz ve çorak olan, tanm alanlarından, % 15'i yerleşilmiş alanlardan, % 10'u nadas alanından ve % 12'lik kısımda gelir getirmeyen arazilerden oluşmaktadır. Ekonomik Faaliyetler içinde tarım daima ikinci planda kaldığı Doğubayazıt'da, sınır ticareti nedeniyle ticari fonksiyonlar önem kazanmış, buna bağlı olarak fonksiyonlar çeşitlenmiş (idari, sosyal, ticaret) böylece Doğubayazıt, ticaret ve turizm sektöründeki gelişmelerle kentsel özellikler kazanmıştır. Doğubayazıt turizm faaliyleri bakımından gelişmeye oldukça elverişlidir. Turizm potansiyelinin tamamıyla değerlendirilmesi halinde yöredeki ekonomik faaliytler daha da canlanacaktır.