Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarının Organ Nakli Ve Bağışına Yönelik Bilgi Tutum Ve Davranışları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ebru BOZCU

Danışman: Nazlı Hacıalioğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma birinci basamak sağlık çalışanlarının organ nakli ve bağışına yönelik bilgi, tutum ve davranışlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı nitelikte yapılan araştırmanın evrenini, Erzurum il merkezinde bulunan Aziziye, Palandöken ve Yakutiye İlçe Sağlık Müdürlükleri ile bu birimlere bağlı Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapan 550; örneklemini ise evreni bilinen durumlarda kullanılan formülle hesaplanan 226 kişi oluşturmuştur. Ancak araştırma, çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 270 sağlık çalışanı ile tamamlanmıştır. Veriler Tanıtıcı Özellikler Formu, Organ Bağışı Tutum Ölçeği, Organ Nakli ve Bağışına Yönelik Bilgi ve Davranış Formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde; t testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal Wallis ve Mann-Whitney U testleri kullanılmıştır. Bulgular: Birinci basamak sağlık çalışanlarının konu ile ilgili bilgi durumları incelendiğinde; organ nakli ve bağışının tanımını, bağışın yapıldığı birimleri ve tıbbi ölüm kriterlerini bilenlerin oranı yüksek (%80.7-%94.4) bulunmuştur. Ancak tıbbi ölümün gerçekleştiğine onay veren uzmanlar ile nakli yapılan organ ve dokuları bilme oranlarının düşük (%30.7-%43) olduğu belirlenmiştir. Sağlık çalışanları Organ Bağışı Tutum Ölçeği'nin pozitif tutumları gösteren boyutundan 93.69±20.03, negatif tutumları gösteren iki boyutundan sırasıyla 19.21±8.72 ve 24.88±9.64 puan almıştır. Araştırmada sağlık çalışanlarından çok azının (%10.4) organlarını bağışladığı saptanmıştır. Sonuç: Bu araştırmada, birinci basamak sağlık çalışanlarının organ nakli ve bağışına yönelik bilgileri ve pozitif tutumları iyi düzeyde bulunmuştur. Ancak sağlık çalışanlarının organ bağışına yönelik olumlu davranışlarının yetersiz olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Bilgi, birinci basamak, davranış, organ bağışı, organ nakli, sağlık çalışanları, tutum