Tek ebeveynli çocuklar ve ebeveynleri üzerinde çocuk-ebeveyn ilişki terapisi odaklı psikoeğitim programının etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLÇİN GÜLER ÖZTEKİN
Danışman: Başaran Gençdoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tek ebeveynli aile; evlenmemiş çocuk ya da çocuklardan ve tek ebeveynden oluşan ailelerdir. Ebeveynlerin boşanmaları, ayrı yaşamaları ya da ebeveynlerden birinin ölmesi durumunda ortaya çıkar ve tek kalan ebeveyn hayatını devam ettirirken çeşitli sorunlarla karşılaşır. Tek ebeveynli ailelerde karşılaşılan problemlerle baş etmenin yolu aile arasındaki ilişkiyi güçlendirmektir. Bu bilgiler ışığında, çalışmada Çocuk-Ebeveyn İlişki Terapisi Odaklı psikoeğitim programı uygulanarak tek ebeveynli ailelerin çocuklarındaki problemli davranışların azaltılması, ebeveynlerinin ise ebeveynsel empati ve kabul düzeylerinin artırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma öntest-sontest deney ve kontrol gruplu yarı deneysel bir araştırmadır. Çalışmada 6 ebeveyn deney, 6 ebeveyn ise kontrol grubunda yer almıştır. Deney grubuna 10 haftalık Çocuk-Ebeveyn İlişki Terapisi odaklı psikoeğitim programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Deney grubuna uygulama tamamlandıktan üç ay sonra izleme testi yapılmıştır. Çalışmada veri toplamak amacıyla Yetişkin-Çocuk Etkileşiminde Empati Ölçeği, Porter Ebeveyn Kabul Ölçeği ve Filial Problem Kontrol Listesi kullanılmıştır. Veriler, SPSS istatistik paket programı ile Mann-Whitney U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi analiz yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Deney grubundaki ebeveynlerin ebeveynsel kabul ve empati düzeylerinde anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Deney grubunda yer alan ebeveynlerin çocuklarının problemli davranışlarında anlamlı bir azalma olduğu belirlenmiştir. Deney grubunun sontest ve izleme testi sonuçlarında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Sonuçlar: Deney grubuna verilen eğitim sonrasında bu gruptaki çocukların problemli davranışlarında azalma, ebeveynlerin ise ebeveynsel kabul ve empati düzeylerinde artış tespit edilmiştir. Uygulama yapılmayan kontrol grubundaki ailelerin çocuklarının problemli davranışlarında artış, ebeveynlerinin ise ebeveynsel kabul düzeylerinde azalma bulunmuştur. Deney grubuna yapılan izleme testi sonuçlarına göre eğitimin uzun süreli etkisi olduğu belirlenmiştir. Tüm bu sonuçlar değerlendirildiğinde, Çocuk-Ebeveyn İlişki Terapisi odaklı psikoeğitim programının tek ebeveynli ailelerde problemli davranış, ebeveynsel kabul ve empati üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.