Okul öncesi ve okul çağındaki çocuklarda üst üriner sistem taşlarında tedavi: Retrospektif karşılaştırmalı klinik çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET UTKU KUKUŞ
Danışman: Yılmaz AKSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada okul öncesi ve okul çağındaki çocuklarda proksimal üreter ve böbrek taşlarının tedavisinde uygulanan tedavi seçeneklerinin yıllar içerisinde nasıl bir değişime uğradığı ve tedavi sonuçlarının etkinlik ve güvenilirliği ve komplikasyonlarının nasıl olduğunu iki grup arasında retrospektif olarak değerlendirerek litaretüre katkı sağlamayı amaçladık. Materyal-Metod: Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği'nde 2015 ile 2025 yılları arasında 10 yıllık süreçte tedavi almış pediatrik popülasyondaki üst üriner sistem taş hastalığı bulunan hastaların demografik verileri, taş özellikleri, çekilen KUB, USG ve NCCT bulguları, uygulanan tedavi modaliteleri, retrospektif olarak değerlendirildi. Hastalar okul öncesi(0-5 yaş) ve okul çağı(6-15 yaş) olarak iki gruba ayrıldı. Perioperatif ve postoperatif verilerden; ameliyat süresi, floroskopi süresi, postoperatif hemoglobin düşüşü, hastanede kalış süresi, kan transfüzyonu ihtiyacı, postop enfeksiyon durumu, postop müdahale gereksinimi ve rezidüel taş varlığı durumlarına hasta kayıtlarından ulaşıldı. İşleme bağlı komplikasyonlar modifiye Clavien-Dindo (CD) sınıflandırma sistemine göre sınıflandırıldı. Veriler istatistiksel olarak karşılaştırılarak analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya 476 hasta dahil edildi. Hastaların 255'i okul öncesi, 221'i okul çağındaydı. Toplamda hastaların 260'ına SWL, 158'ine URS/ f URS, 58'ine PNL işlemi uygulandı. Her iki gruptaki hastaların demografik, klinik ve taş karakteristikleri karşılaştırıldığında; taş boyutu (p<0,001), dansitesi (p<0,001) okul dönemindeki hasta grubunda istatistiksel olarak daha yüksek bulundu, kalan parametrelerde anlamlı bir farklılık saptanmadı. Okul öncesinde PNL uygulanan hastaların %88,9'unda, URS/ f URS uygulananların %83,1'inde ve SWL uygulananların %78,8'inde tek seans sonrası SFR sağlandı ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark izlenmedi. Okul döneminde PNL uygulanan hastaların %87,1'inde, URS/ f URS uygulananların %82,7'sinde ve SWL uygulananların %79,8'inde tek seans sonrası taşsızlık sağlandı ve istatistiksel olarak anlamlı fark izlenmedi. Her iki grupta tedavi modalitelerinin ortalama işlem süresi, floroskopi süreleri ve işlem sonrası hastanede kalma süreleri değerlendirildi ve gruplar arasında benzer bulgular izlendi. İki grupta da PNL yapılan hastalarda işlem süresi, floroskopi süresi ve hastanede kalış süresi diğer tedavi seçeneklerinden anlamlı şekilde daha uzundu (SWL için p<0,001, RİRC için p<0,001). SWL yapılan çocuklarda ortalama işlem süresi ve hastanede kalış süresi diğer tedavi modalitelerinden anlamlı olarak daha kısaydı (RİRC için p<0,001, PNL için p<0,001). URS/ f URS yapılan hastalarda ise floroskopi süresi diğer iki tedavi seçeneğine göre anlamlı şekilde daha kısaydı (SWL için p<0,001, PNL için p<0,001). Gruplar arasında postoperatif komplikasyonlar değerlendirildiğinde tüm tedavi modaliteleri göz önüne alındığında; okul öncesinde çocukların %10,2'sinde, okul çağındakilerin ise %10,5'inde komplikasyon geliştiği izlendi. Her iki yaş grubu arasında komplikasyonlar bakımından anlamlı fark yoktu (p=0,890). Sonuç: Çalışmamızda SWL'nin özellikle okul öncesi çağdaki çocuk hastalarda tedavideki yerini koruduğu ancak okul çağındaki çocuklarda son 5 yılda kullanımının giderek azaldığı görüldü. Tedavi modalitelerinin her iki yaş grubunda da taşlara yönelik etkili müdahaleler olduğu ancak birçok parametre göz önüne alındığında keskin farklarla birbirinden net şekilde üstün olmadığı izlendi. Çalışmamızda taş boyutu, taşın lokalizasyonu, HU dansite değeri gibi taşın karakteristik özelliklerine ve hastalara özgü klinik özelliklere göre hastaya en uygun tedavi modalitesinin seçilmesinin başarıya ulaşmada oldukça önemli olduğu kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: ürolityazis, üst üriner sistem taşı, çocuk hastalar, SWL, URS, fleksible URS, PNL