BAZI NANOMATERYALLERİN ZEBRA BALIĞI (Danio rerio) ÜZERİNE TOKSİK ETKİLERİNİN MORFOLOJİK, BİYOKİMYASAL VE MOLEKÜLER YÖNTEMLER KULLANILARAK BELİRLENMESİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Feyza İÇOĞLU AKSAKAL

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Abdulkadir ÇİLTAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde, bakır oksit nanopartikülleri (CuO NP) ve karboksil grubu ile fonksiyonelleştirilmiş çok duvarlı karbon nanotüplerin (MWCNT-COOH) zebra balığı (Danio rerio) gelişimi üzerine toksik etkisi bazı morfolojik, biyokimyasal ve moleküler parametreler kullanılarak araştırılmıştır. Bu amaçla, döllenmeden 4 saat sonra zebra balığı embriyolarına farklı konsantrasyonlarda CuO NP (0,5, 1 ve 1,5 mg/L) ve MWCNT-COOH (5, 10, 20 mg/L) verilmiş, embriyolar 96 saate kadar büyütülmüştür. Nanomateryallerin uygulama süresince, ölüm oranı, koryondan çıkış oranı, kalp atışı oranı, malformasyon oranı belirlenmiştir. Zebra balığı larvalarının dokularına nanomateryallerin girip girmediğini belirlemek amacıyla Raman spektroskopisi kullanılmıştır. Buna ilaveten, 96 saat boyunca nanomateryallere maruz kalan larvalarda çeşitli antioksidan genlerin ve bağışıklık sistemi ile ilişkili genlerin ekspresyonlarında meydana gelen değişimler Real-time-PCR kullanılarak araştırılmıştır. Çalışmada, hem CuO NP'in hem de MWCNT-COOH'un zebra balığı embryo/larvalarının dokularına geçebildiği, ölüm oranını artırdığı, koryondan çıkışı geciktirdiği, kalp atışı oranını düşürdüğü kaydedilmiştir. CuO NP ve MWCNT-COOH'un embriyo/larvalarda vitellüs kesesi ödemi, kalp ödemi, baş ve kuyruk anomalileri, vertebra deformasyonu gibi anormalliklere neden olduğu tespit edilmiştir. CuO NP ve MWCNT-COOH'un oksidatif stresle (mtf-1, hsp70 ve nfkb) ve bağışıklık sistemi (il-1β, tlr4, tlr22, trf, cebp) ile ilişkili genlerin ifadelerinde değişim meydana getirdiği, özellikle hsp70 ve il-1β genlerinin ekspresyonlarında artış olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak CuO NP ve MWCNT-COOH'a kısa süreli maruziyetin zebra balığı embriyo/larvalarının gelişimi üzerine toksik etki gösterdiği ortaya konmuştur.