Altmışbeş Yaş Üstü Hastalarda Sarkopeni İle Düşme Riski ve Düşme Korkusu Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE SUCİ
Danışman: Yasemin Çayır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Son yıllarda tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaşlı nüfus giderek artmaktadır. Sarkopeni genellikle yaşlı popülasyonda görülen kas kitlesi kaybı, azalmış kas gücü ve fiziksel aktivite ile seyreden bir durumdur. Düşme ve düşme korkusu yine yaşlı bireylerde sıklıkla karşılaşılan hareketlerde azalma, iş gücü kaybı, sosyal aktivitelerden uzaklaşma, bağımlılıkta artma, erken mortalite riskinde ve sağlık giderlerinde artışa neden olan önemli bir sağlık problemidir. Hem sarkopeni hem de düşme sağlık sistemleri için ağır bir iş yükü ve ciddi maliyeti olan önemli geriyatrik sorunlardır. Sarkopeni ile düşme riski ve düşme korkusu arasındaki ilişki net değildir. Bu çalışmada sarkopeni ile düşme riski ve düşme korkusu arasındaki ilişkinin araştırılmasını amaçladık. Yöntem: Bu çalışma Aralık 2021- Mayıs 2022 tarihleri arasında Erzurum ili merkezindeki Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 65 yaş ve üstü 80 kişi ile yapıldı. Çalışma bir vaka-kontrol çalışması şeklinde planlandı. Çalışmamıza katılan kişilere SARC-F Ölçeği ile sarkopeni taraması yapıldı. Katılımcılarla 40'ar kişilik sarkopenik grup ve sarkopenik olmayan kontrol grubu olmak üzere iki grup oluşturuldu. Tüm katılımcılara kas gücü ölçümü için el sıkma gücü testi, kas kitlesi ölçümü için biyoelektrik impedans analizi (BIA) ile İskelet Kas Kitle İndeksi (SMMI) ve fiziksel performans değerlendirmesi için yürüme hızı testi uygulandı. Ayrıca her iki gruba da düşme riski ve düşme korkusunu değerlendirmek amacıyla Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği (FES-I) uygulandı. Veriler SPSS 22 ile analiz edilip, anlamlılık düzeyi p 0,05). SARC-F ölçeği ortalaması sarkopeni tespit edilen hastalarda 6,75±2,28, sarkopenik olmayanlarda ise 3,75±1,23 idi (p<0,05). FES-I skoru ortalaması sarkopenik hastalarda 42,07±9,09, sarkopeni olmayanlarda ise 23,52±3,32 olarak tespit edildi (p<0,05). Sarkopeni grubunda D vitamini düzeylerinin ortalaması 17,4±9,49 ng/ml iken; sarkopenik olmayanlarda 36,37±24,85 ng/ml idi (p=0,000). Sarkopeni grubunda BKİ 29,78±6,4 kg/m2 iken; kontrol grubunda 33,23±4,82 kg/m2 idi (p<0,05). Ayrıca sarkopeni olanlarda kontrol grubuna göre FFM ve FM ortalamaları ile SMMI ortalamaları da anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p=0,001). Şiddetli sarkopeni oranı kadınlarda erkeklere göre daha fazlaydı (p<0,05). Ayrıca şiddetli sarkopeni olan hastalarda FESI skoru ortalaması şiddetli olmayanlara göre daha yüksekken; SMMI ortalaması ve el kavrama gücü anlamlı derecede daha düşüktü (p<0,05). Sonuç: Çalışmamızda sarkopeni tespit edilen 65 yaş ve üstü hastalarda sarkopenisi olmayan 65 yaş ve üstü hastalara göre düşme korkusu ve düşme riskinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca şiddetli sarkopeni kadınlarda daha yaygındı. Ülkemizde doğumda beklenen yaşam süresinin artması ile beraber yaşlı nüfus da giderek artmaktadır. Bu da birinci basamak sağlık hizmetleri veren aile hekimlerinin geriyatrik yaş grubuyla daha çok karşılaşacağı anlamına gelmektedir. Geriyatrik dönemdeki en önemli sağlık risklerinden biri düşmedir. Düşme için risk faktörleri ve predizpozan durumlar arttıkça sıklığı da artar. Çalışmamızda düşme riski ve düşme korkusunun daha yüksek olduğu sarkopeni tespit edilen hastalarda aynı zamanda BKİ ve D vitamini düzeyleri de daha düşüktü. Aile hekimleri 65 yaş ve üzeri bireyleri düşme açısından değerlendirirken mutlaka sarkopeni açısından da değerlendirmelidir. Aynı şekilde sarkopeni tespit edilen yaşlı hastalar da mutlaka düşme riski ve düşme korkusu açısından taranmalı, diğer riskler belirlenmeli ve gerekli koruyucu tedaviler ugulanmalıdır. Anahtar Kelimeler: sarkopeni, yaşlı birey, düşme, düşme korkusu, SARC-F,FES-I ölçeği