FAZLA KİLOLU VE OBEZ HASTALARDA MOTİVASYONEL GÖRÜŞMENİN ANTROPOMETİK ÖLÇÜMLER, YEME TUTUMU VE KARDİYOMETABOLİK İNDEKS ÜZERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Orhun Dönmez
Danışman: Yasemin Çayır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Bu araştırma, fazla kilolu ve obez bireylerde uygulanan motivasyonel görüşme yönteminin; antropometrik ölçümler, yeme tutumları ve kardiyometabolik indeks üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Mevcut tedavi yaklaşımlarında uzun vadeli başarı oranlarının düşük olduğu göz önünde bulundurulduğunda, bireysel merkezli ve davranış değişimini teşvik edici yöntemlerin etkisinin araştırılması gereklidir. Yöntem: Bu Araştırma randomize-kontrollü bir klinik çalışma olarak yürütülmüştür. Araştırma Erzurum ilindeki Saltuklu Aile Sağlığı Merkezi'nde Nisan 2024-Aralık 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Saltuklu Aile Sağlığı Merkezleri'ne kayıtlı fazla kilolu ve obez bireylerden çalışmamıza katılmaya gönüllü olan ve dâhil edilme kriterlerini karşılayan 80 kişi ile tamamlandı. Katılımcılar randomize edilerek standart öneriler (500 kcal/gün kalori kısıtlaması ve haftada 5 gün 30 dakika orta yoğunlukta aerobik egzersiz) verilen kontrol grubu ve kontrol grubuna ek olarak motivasyonel görüşme uygulanan deney grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Katılımcılar üç ay boyunca takip edilmiştir. Katılımcılardan ön test ve son test olarak; kilo, beden kitle indeksi (BKİ), bel çevresi (BÇ), kalça çevresi (KÇ), bel-kalça oranı (BKO), bel-boy oranı (BBO) gibi antropometrik veriler; ayrıca Yeme Davranış Bozukluğu Ölçeği (YDBÖ) ve Kardiyometabolik İndeks (KMİ) verileri toplanmıştır. Motivasyonel görüşme, yapılandırılmış oturumlar halinde, iki haftada bir periyotlarla toplam 4 kez 15'er dakikalık seanslar halinde uygulanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 26.0 paket programı kullanıldı. Çalışmada p 0.05). Katılımcıların yaş ortalaması 39,3±9,4 yıl idi. Çalışmanın sonunda gruplar arasında Beden Kitle İndeksi(BKİ), Trigliserid, Kalça Çevresi (KÇ), Kardiyometabolik İndeks (KMİ) ve Bel Boy Oranı (BBO), Hedonik Yeme ve Duygusal Yeme puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak deney grubunda anlamlı olduğu belirlendi. (p˂0,05). Deney grubundaki katılımcıların kilo değişimi ortalaması (-9,97 ± 4,67 kg), kontrol grubuna kıyasla (-2,35 ± 3,39 kg) istatistiksel olarak anlamlı derecede daha fazlaydı (p<0,001). Benzer şekilde, BKİ değişimi deney grubunda (-3,57 ± 1,53) kontrol grubundan (-0,86 ± 1,26) anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). YDBÖ toplam puan değişimi açısından deney grubunda daha belirgin bir azalma gözlendi (deney=-29,85 ± 21,24; kontrol=-12,72 ± 16,01) bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,001). Kilo değişimi ile yeme tutumlarındaki değişim arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılan korelasyon analizinde, kilo değişimi ile YDBÖ arasında orta düzeyde, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = 0,48, p < 0,001). BKİ ile Duygusal Yeme alt boyutu değişimi arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki bulunmuştur (r = 0,42, p < 0,001). Sonuç: Çalışmamızda motivasyonel görüşmenin Kardiyometabolik İndeks (KMİ) ve Beden Kitle İndeksi (BKİ), Bel Çevresi (BÇ), Bel Kalça Oranı (BKO), Bel Boy Oranı (BBO), kilo gibi birçok antropometrik ölçümlerde, hedonik ve duygusal davranış bozukluklarında iyileşme gösterdiği gözlemlenmiştir. Motivasyonel görüşme, obezite tedavisinde diyet ve egzersize ek olarak düzenli şekilde uygulanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Fazla Kilo, Obezite, Motivasyonel Görüşme, Kardiyometabolik İndeks, Yeme Davranış Bozukluğu Ölçeği, Antropometrik Ölçümler, Yeme Davranış Tutumları, Diyet, Egzersiz